حمایت از دانشجویان در بند را فراموش نکنیم

اوغوز ارگین

امروزه اقشار مختلفی از ملت آذربایجان با پدیده حرکت ملی آذربایجان جنوبی آشنایی دارند. در سالهای اخیر رشد هویت طلبی و خود آگاهی ملی در لایه های مختلف مردم سرعت بیشتری پیدا کرده است. اگرچه اقشار مختلف ملت در رشد جهات مختلف حرکت ملی تأثیر داشته اند، در این بین دانشجویان آذربایجانی رل اساسی را بازی کرده اند. در طول سالهای اخیر دانشگاههای مختلف در سراسر کشور قلعه های مستحکم دفاع از هویت ترک و آذربایجان بوده اند و جای بسیار خوشحالیست که دانشگاهها و مبادی علم واندیشه از مراجع مهم حرکت ملی می باشند. خیزش اندیشه هویت طلبی از مکانهایی که منشأ آگاهی اند حایز اهمیت فراوان است.

دانشگاهها از جمله مراکزی هستند که استارتهای اولیه حرک ملی در مقطع کنونی را زدند. نمی خواهم بگویم حرکت ملی تنها و تنها از دانشگاهها شروع شد، می خواهم به این مسئله تاکید کنم که از جمله مراکز مهمی بودند که رشد افکار هویت طلبی در آنها از آهنگ بیشتری برخوردار بود. اکنون پس از گذشت تقریباً دو دهه به جرأت از جنبش دانشجویی آذربایجان صحبت می کنیم. در طول سالهای قبل جنبش دانشجویی آذربایجان همواره توأم با افت و خیزهای فراوانی بوده است. طبیعتاً این افت و خیزها از فضای سیاسی حاکم بر کشور متأثر می باشد. هیچ شکی نیست که فعالیت دانشجویان هویت خواه در سالهای اخیر با وجود فضای سیاسی کاملاً بسته کار ساده ای نبوده و نیست. با این وضع همگان شاهدیم که دانشجویان هویت خواه با حداقل امکانات و در فضای کاملاً بسته سیاسی همواره سعی در فعالیت می کنند و از پای نمی نشینند. با این مقدمه به نکاتی هر چند گذرا در رابطه با موضوع دستگیریهای اخیر دانشجویان آذربایجانی می پردازم.

دگر اندیشی و فعالیت سیاسی در خلاف جهت سیاستهای حاکم هر کشوری طبیعتاً مستلزم پرداخت تاوانهایی است. هیچ فعالیت سیاسی در کشورهایی که حاکمان آنها خود را ملزم به رعایت دمکراسی نمی دانند، بدون هزینه نیست. در این میان هیچ فرقی نمی کند فعال سیاسی یک دانشجو باشد یا یک فرد صاحب شغل آزاد وقتی که پای در راه مبارزه برای منافع ملت خود گام می گذارد باید پرداخت هزینه های احتمالی را هم بپذیرد. مبارزه جز این نیست. خوشبختانه حرکت هویت طلبی ما به دلیل دوری گزینی از شیوه های غیرمدنی فعالینش را دچار هزینه های سیاسی سنگین نمی کند. با توجه به نکات بالا حبس دانشجویان، محروم کردن آنها از ادامه تحصیل و دهها جور فشار و آزار رسانی پدیده هایی ملموس و گریزناپذیر هستند. امروز اکثریت قریب به اتفاق فعالین حرکت ملی و فعالان دانشجویی سابقه بازداشت، حبس و تحمل انواع فشارهای سیاسی را دارند. تنها دقت و رعایت قواعد مبارزه است که می تواند از حجم دستگیریها و فشارها بر فعالان بکاهد.

همچنانکه طیفهای فکری با نگرشهای عملیاتی متفاوت در درون حرکت ملی وجود دارند، دانشجویان فعال در عرصه هویت طلبی هم به طور طبیعی و به دلایل مختلف چهارچوبهای فعالیتی مختلفی دارند. برخی از گروههای دانشجویی شیوه هایی را که برای مبارزه انتخاب می کنند ممکن است با شیوه های گروههای دیگر متفاوت باشد. برخیها با استفاده از حداقلهای ظرفیتهای قانونی سعی در فعالیت می کنند و برخیها هم ممکن است نگرش و حوزه های فعالیتشان در قالبهای تنگ نظرانه نگنجد و لذا با رعایت قواعد مدنی به فعالیتهای غیررسمی رو بیاورند. بلحاظ عقلی هیچکدام از این نگاهها محکوم نیست و هر کدام ممکن است مزایا و یا معایبی را داشته یاشند. آنچه که مهم است عدم تقابل و رویارویی این نگاهها و سلایق است. متأسفانه در برخی از مواقع مشاهده می شود که گروههای دانشجویی علیرغم اشتراکات فراوان با بزرگ نمایی تمایزهای جزیی و رقابتهای بی حاصل و غیر ضروری سبب اتلاف انرژیهای همدیگر می شوند. این در سطح کلان جز آسیب رساندن به بدنه کلی حرکت و جنبش دانشجویی آذربایجان ثمره ای نخواهد داشت. اصل تحمل افکار و سلایق مختلف در بین طیفها و سازمانهای مختلف آذربایجان باید نهادینه شود. کسی نباید ما را به این مهم ملزم یا مجبور سازد. همه ما به لحاظ عقلی باید به این اصل متعد باشیم.  

دستگیریهای اخیر دانشجویان هویت طلب نه اولین حلقه دستگیریها بوده و نه آخرین حلقه دستگیریها خواهد بود. هیچ کدام از فعالین از دستگیری استقبال نمی کند ولی اغلب دستگیریها گریز ناپذیر می باشند. همه فعالان در زمینه مسایل حقوق بشری آذربایجان باید صرف نظر از گرایشهای متفاوت فعالین دانشجویی به حمایت از حقوق آنها بپردازند. چنین نگاه و روندی به اتحاد گروههای فعال در آینده کمک شایانی خواهد کرد. نگاه به مشکلات و مسایل آذربایجان باید از زاویه ای کلی صورت گیرد. چنانچه هر طیفی صرفاً از زاویه منافع گروهی و سازمانی به مسایل بنگرد جز گسست ها نتیجه ای نخواهد داشت.

به امید آزادی همه زندانیان سیاسی آذربایجان