توصيه‌هاي سياستگذاري در راستاي توسعه صادرات غيرنفتي در استان  همدان

 http://agahgar.irtp.com/economic_statistics/provinces/tosie_siasi/tosye27.asp

1. با توجه به اينكه استان همدان در سال1380 داراي مزيت نسبي آشكار شده در توليد محصولات زراعي كشور شامل گندم ( RCA = 1/14 ) ، جو ( RCA = 1/04 ) ، نخود
( RCA = 1/03 ) ، سيب‌زميني( RCA = 4/04 ) ، هندوانه ( RCA = 1/64 ) و يونجه
 ( RCA = 2/4 ) مي‌باشد، اولويت دادن به افزايش كمي‌ و كيفي اين محصولات در برنامه‌ريزي‌هاي توسعه بخش كشاورزي در جهت تسريع در نيل به جهش صادراتي امري ضروري است.

2. با توجه به اينكه استان همدان در سال1380 داراي مزيت نسبي آشكار شده در توليد محصولات باغي كشور شامل هلو ( RCA = 1/48 )، شفتالو (RCA = 3/4  ) ، شليل
( RCA = 1/12 ) ، آلو ( RCA = 1/49 ) ، آلوقطره‌طلا ( RCA = 1/37 ) ، انگور ( RCA =3/6 ) ، بادام (RCA = 1/32 )، گردو(RCA = 4/67‌) و ساير آجيلي ( RCA = 1/18 ) مي‌باشد، اولويت دادن به افزايش كمي‌ و كيفي اين محصولات در برنامه‌ريزي‌هاي توسعه بخش كشاورزي در جهت تسريع در نيل به جهش صادراتي امري ضروري است.

3. با توجه به اينكه استان همدان در سال1378 در توليد موادمعدني مهمي چون سنگ‌آهن     (RCA = 4/01 ) ، كنسانتره‌روي( RCA = 3/24 )، مرمريت‌سياه‌لاشه( RCA = 64/18 )، گرانيت( RCA = 8/2 )،‌گفايس(RCA = 64/81 )، سنگ لاشه موزاييكي(RCA = 6/48 ) ، سنگ‌آهك( RCA = 2/16 )،سنگ‌لاشه‌آهكي(RCA = 6/27 ) دولوميت( RCA = 2/57 )، سيليس(RCA = 3/53 ) ، فلدسپات( RCA = 28/1 ) و مخلوط‌شن‌وماسه( RCA = 2/35 ) داراي مزيت نسبي آشكار شده مي‌باشد ، لزوم توجه بيشتر به بهره‌برداري از اين مواد معدني در جهت افزايش اشتغال در استان امري ضروري است .

4. با توجه به اينكه استان همدان ،100درصد از كل توليد مرمريت سياه لاشه ، 100 درصد از كل توليد گفايس و 8/43 درصد از كل توليد فلدسپات در كشور را در سال 1378 دارا بوده ، لزوم توجه به امر بهره‌برداري و صادرات فرآورده‌هاي اين مواد معدني در راستاي توسعه صادرات غيرنفتي استان ، توصيه مي‌گردد .

5. با توجه به اينكه استان همدان داراي توان پرورش شترمرغ[1] مي‌باشد ، لزوم حمايت از اين زير بخش امري لازم و ضروري است.

6. موضوع ايجاد منطقه ويژه اقتصادي ويان قابل امكان‌سنجي مي‌باشد.

7. موضوع تجهيز نمايشگاه بين‌المللي غرب كشور در همدان قابل امكان‌سنجي مي‌باشد.

8. با توجه به نرخ بالاي بيكاري در استان همدان درسال1381 كه 2/10 درصد بوده[2] (متوسط كل كشور2/12درصد مي‌باشد) لزوم توجه به افزايش تسهيلات طرح ضربتي اشتغال قابل امكان‌سنجي مي‌باشد. لازم به ذكر است كه سهم استان همدان از تسهيلات طرح ضربتي اشتغال در سال1381، 24/3درصد بوده است[3].

9. بر اساس آمار گزارش‌هاي رسيده به ستادهاي خبري كشور، استان همدان در سال1380رتبه هجدهم را از لحاظ تعداد تخلفات در بخش بازرگاني داخلي به خود اختصاص داده و 39/2 درصد از كل تخلفات دراين استان انجام شده است. اين در حالي است كه سهم استان همدان از جمعيت كشور79/2درصد مي‌باشد. بدين ترتيب لزوم توجه به ابزارهاي كنترلي در بخش بازرگاني استان توصيه مي‌گردد.

10.                  با توجه به اينكه سرانه ظرفيت سردخانه‌ها در سال1378 در استان همدان فقط 49/6 كيلوگرم براي هرنفر بوده و اين درحالي است كه متوسط كل كشور13/18كيلوگرم براي هر نفر مي‌باشد و باتوجه به اينكه استان همدان در توليد برخي از محصولات زراعي و باغي داراي مزيت نسبي آشكار شده مي‌باشد، لزوم توجه به افزايش ظرفيت سردخانه‌ها در راستاي جهش صادراتي امري لازم و ضروري است.

11.                  با توجه به اينكه سرانه ظرفيت انبارهاي ذخيره‌سازي گندم در استان همدان در سال1380، 33/54 كيلوگرم براي هر نفر بوده است و اين رقم براي متوسط كل كشور63/60كيلوگرم براي هر نفر مي‌باشد، لزوم توجه به افزايش ظرفيت انبارهاي ذخيره‌سازي گندم قابل پي‌گيري مي‌باشد.

12.                  با توجه به اينكه استان همدان پنجمين استان توليدكننده گندم در سال1380بوده و 6 درصد از گندم توليدي كشور را به خود اختصاص داده است، لزوم توجه به افزايش كمي وكيفي اين محصول امري لازم و ضروري مي‌باشد.

13.                  با توجه به اينكه استان همدان ششمين استان توليدكننده جو در كشور درسال1380بوده و6درصد از جو توليدي كشور را به خود اختصاص داده است، لزوم توجه به افزايش كمي و كيفي اين محصول امري لازم و ضروري است.

14.                  با توجه به اينكه استان همدان پنجمين استان توليدكننده چغندرقند در كشور در سال1380 بوده و6درصد از چغندرقند توليدي كشور را به خود اختصاص داده است، لزوم توجه به افزايش كمي و كيفي اين محصول امري لازم و ضروري است.

15.                  با توجه به اينكه استان همدان اولين قطب توليدكننده سيب‌زميني درسال1380 دركشور بوده است و 18 درصد از كل سيب‌زميني توليدي كشور را به خود اختصاص داده است، لزوم ايجاد تشكل‌ صادراتي براي اين محصول امري ضروري است.

16.                  با توجه به اينكه استان همدان در توليد سيب‌زميني داراي مزيت نسبي آشكار شده در سال1380 بوده است، لزوم ايجاد صنايع تبديلي و تكميلي اين محصول در راستاي افزايش ارزش افزوده آن توصيه مي‌گردد.

17.                  با توجه به اينكه استان همدان داراي مزيت نسبي آشكارشده در توليد گردو و بادام در سال1380بوده است، لزوم توجه به ايجاد تشكل صادراتي براي اين محصول و ايجاد واحدهاي بسته‌بندي قابل قبول در بازارهاي جهاني در راستاي افزايش ارزش افزوده اين محصول قابل توصيه مي‌باشد.

18.                  با توجه به اينكه استان همدان چهارمين استان توليدكننده انگور در سال1380 بوده و10درصد از كل انگور توليدي كشور را به خود اختصاص داده است، لزوم توجه به ايجاد صنايع تبديلي و تكميلي كشاورزي در اين زمينه در راستاي اشتغال‌زايي و افزايش ارزش افزوده اين محصول توصيه مي‌گردد.

 

 

 توصيه‌هاي سياستي‌ حاصل ‌از مجموعه مقالات همايش شناخت استعدادهاي بازرگاني_ اقتصادي استان همدان

19.                 در جهت رفع موانع بازرگاني و رونق صادرات غيرنفتي كشور لازم است، دولت با حفظ نقش كنترلي و ارشادي خود، مشاركت مردمي را جدي تلقي كرده و بسترهاي لازم براي اين مسير را فراهم آورد. استفاده از مشاركت مردمي مي‌تواند كارايي نظام اقتصادي را افزايش دهد.

20.                 نتايج پژوهشها و مباحث انجام شده بر اين است كه در برنامه سوم توسعه اقتصادي،‌ اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران لازم است تحول در نظامات و نهادهاي اجرايي با هدف قابليت اجرايي قوانين و مقررات اقتصادي_بازرگاني مورد توجه جدي قرار گيرد.

21.                 به منظور رفع موانع و كاراتر ساختن هرچه مفيدتر اقدامات اقتصادي، لازم است با تبديل بحثهاي كلي اقتصادي به بحثهاي كارشناسي و مطالعات تفصيلي جايگاه بخش عمومي و خصوصي دراقتصاد كشور به طرز بهينه تعيين شود.

22.                 استفاده از مشاركت سرمايه‌هاي خارجي به عنوان مكمل سرمايه‌گذاري داخلي در استان،‌ مي‌تواند علاوه‌بر اشتغال‌زايي، تضمين كننده بازارهاي صادراتي شود.

23.                 با توجه به استعدادهاي استان همدان در زمينه‌هاي آب، خاك و توانايي آن در توليد كشاورزي، همچنين وجود معادن زيرزميني و موقعيت برجسته جغرافيايي اين استان، لازم است با طرح و پي‌گيري برنامه‌هاي مفيد اقتصادي و توسعه متناسب و متوازن توان طبيعي استان به منصه ظهور برسد.

24.                 نتايج محاسبات و پژوهشهاي اقتصادي انجام شده ((شاخص نسبت درآمد، شاخص سودآوري و نرخ بازدهي داخلي)) تأكيد بر اين دارد كه در ميان محصولات مختلف زراعي استان همدان، كشتهاي آبي سالانه شامل سيب‌زميني، هندوانه، خيار، ذرت‌دانه‌اي، آفتابگردان، چغندرقند، لوبياي سفيد و قرمز از سود خالص و اولويت سرمايه‌گذاري بالايي برخوردار هستند، شايسته است جهت نهادينه شدن اين مهم در نظام زراعي استان و رعايت آن از جانب كشاورزان اقدامات آموزشي و توجيهي جدي به عمل آيد.

25.                 از آنجا كه به اعتبار يافته‌هاي آماري و نتايج پژوهشهاي انجام شده، رشد قابل توجه بار تكفل عمومي و تكفل واقعي استان همدان طي دو دهه اخير بازتاب منفي در سطح امكانات رفاهي خانوارهاي همداني بخصوص در سطح خانوارهاي شهري داشته، شايسته است به منظور كاهش بار تكفل و ايجاد توازن در ساختار جمعيتي استان، سياستهاي كنترلي در سطح برنامه‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي استان تنظيم و اعمال شود. همچنين در راستاي افزايش فرصتهاي شغلي مناسب تسهيلات لازم براي سرمايه‌گذاري در صنايع تبديلي كشاورزي فراهم آيد.

26.                 اگر قرار است استراتژي اقتصادي همدان تا سال 1400برمبناي تيپولوژي صنعتي (نقش و كار) اتخاذ گردد، توصيه كارشناسان اقتصادي بر آن است كه نحوه بكارگيري شاغلين در بخشهاي اقتصادي استان لزوما" بايد تركيب مناسبي از فعاليتهاي مختلف صنعتي و معدني، خدمات و كشاورزي را در برنامه‌ريزي توسعه اقتصادي استان در نظر گرفت تا با توسعه استان در همه ابعاد و زمينه‌هاي اشتغال نيروي انساني نيز گسترش يابد.

27.                 نظر به اينكه ((سير)) به لحاظ اهميت غذايي و دارويي از عمده محصولات كشاورزي و صادراتي استان به شمار مي‌رود، توصيه مي‌شود براي نيل به هدف افزايش توليد اين محصول، حفظ بازارهاي موجود و گسترش بازارهاي جديد، اتخاذ سياستهاي تشويقي و آموزشي كشاورزان در زمينه رواج مكانيزاسيون و بكارگيري شيوه‌هاي نوين كشت، يكپارچه كردن اراضي زراعي اين محصول كه تبعاتي چون كاهش هزينه‌هاي توليد و افزايش درآمد را نيز در پي دارد، مورد توجه برنامه‌ريزان استان قرار گيرد. در اين راستا، سياستهاي مربوط به بيمه محصول و قيمتهاي تضميني توليد مي‌تواند نقش مهمي را در تحقق اهداف مورد نظر داشته باشد.

28.                 با توجه به مزيت نسبي توليد انگور به عنوان عمده‌ترين محصول باغي استان همدان و سهم برجسته آن در صادرات غيرنفتي كشور، لازم است ضمن انجام تحقيقات جامع در اين خصوص به مسائل و مشكلات فراراه صادرات و فرآوري اين محصول، شامل فقدان سرمايه‌گذاري كافي دولتي، عدم همكاري سيستم بانكي، نبود برنامه معين صادراتي و همچنين فقدان امكانات و تسهيلات لازم توجه و اقدامات خاصي مبذول گردد و با سياستهاي تشويقي از توليدكنندگان و صادركنندگان اين محصول حمايت شود.

29.                 نظر به اهميت غذايي محصول ((سيب‌زميني)) و توانمنديهاي طبيعي و اقليمي استان همدان در كشت انبوه اين محصول كه با مزيت‌هاي اقتصادي از نوع ايجاد اشتغال، درآمد و سودآوري در مناطق روستايي همراه است، توصيه مي‌شود كشت اين محصول بخصوص در شهرستانهاي بهار و همدان توأم با سياستهاي تشويقي حمايت شود.

30.                 نظر به اولويت محصول ((سيب‌زميني)) در اقلام زراعي استان همدان و نقش برجسته آن در اقتصاد روستايي استان،‌ لازم است توسعه كشت مقرون به صرفه اين محصول به لحاظ تسهيلات فني و اقتصادي در پوشش چتر حمايتي دولت قرار گيرد و در جهت مكانيزه كردن توليد، استفاده از انبارهاي فني و كاهش ضايعات، درجه‌بندي و بسته‌بندي محصول، همچنين ايجاد صنايع تبديلي اقدامات جدي به عمل آيد.

31.                 از آنجا كه علي‌رغم توان و اهميت بخش كشاورزي در اقتصاد همدان هنوز بخش اندكي از محصولات توليدي اين بخش به صورت خشكبار (مانند سير، گردو، كشمش) صادر مي‌شود، شايسته است به منظور تقويت نقش واقعي بخش كشاورزي در صادرات و توسعه اقتصادي استان، همچنين در ارتباط با احداث صنايع پيشين و پسين مرتبط با بخش كشاورزي، اقدامات جدي معمول گردد و با ارائه گسترش تسهيلات صادراتي به صادركنندگان و رفع موانع اداري، بستري مناسب براي توسعه صادرات كشاورزي فراهم آيد.

32.                 با توجه به مزيت نسبي قابل توجه و سوابق ديرينه صنعت چرمسازي در استان همدان و نقش و اهميت آن به عنوان عمده‌ترين كالاي واسطه‌اي در توسعه صنايع تبديلي و افزايش صادرات غيرنفتي استان،‌ توصيه مي‌شود نسبت به رفع تنگناهاي موجود بر سر راه توليد و صادرات اين صنعت اقدامات جدي و كارساز صورت گيرد.

33.                 در راستاي نيل به كاهش نرخ بيكاري در ايجاد فرصتهاي شغلي جديد بويژه در مناطق روستايي استان همدان، توصيه مي‌شود از طريق بكارگيري سياستهاي حمايتي، اقدامات جدي معمول گردد. در اين خصوص حمايت از بخش كشاورزي و  احداث صنايع پيشين و پسين مرتبط با محصولات كشاورزي، مقرون به صرفه خواهد بود.

34.                 نظر به مزيت نسبي استان همدان در استخراج و فرآوري انواع مواد معدني بخصوص گرانيت،‌ توصيه مي‌شود در رفع مشكلات فراراه اين بخش شامل عدم سرمايه‌گذاري كافي و سهميه ناچيز تسهيلات و اعتبارات بانكي، كمبود كادر متخصص در بخش اكتشاف همچنين نبود واحدهاي فرآوري، فقدان مراكز آزمايشگاهي توجه و تعمق جدي از جانب بخش دولتي مبذول شود.

35.                 با توجه به مزيت قابل توجه استان همدان در اشاعه صنعت گردشگري و اهميت آن از نقطه نظر اشتغال، درآمد ارزي و ارزآوري، لازم است اقدامات قاطع در جهت رفع مشكلات و تنگناهاي فراراه اين صنعت معمول گردد و با عطف توجه به ايجاد و توزيع بهينه تأسيسات و تجهيزات رفاهي، درحوزه‌هاي گردشگري استان بخصوص در نواحي روستايي، ايجاد مناطق حفاظت شده گردشگري، همچنين تخصيص اعتبارات سرمايه‌گذاري دولتي بالاخص در نقاطي كه بخش خصوصي با دلايل چند رغبت نشان نمي‌دهد، تحرك جدي فراهم آيد.

36.                 با توجه به قدمت و اهميت صنعت سفال‌سازي در فرهنگ بومي و سنتي استان همدان (( لاله‌جين)) و توان بالقوه و بالفعل آن در ايجاد اشتغال و درآمد توصيه‌ مي‌شود موانع و مشكلات اين صنعت در زمينه صادرات، تأمين نيازهاي مصرفي كارگاههاي سفال‌سازي، جلوگيري از توليد محصولاتي با كيفيت پايين و ارائه طرحهايي با كيفيت بهتر ترميم و بازسازي شود. بديهي است درصورت اجراي جدي و كارآمد اين اقدامات و ارائه طرحهاي جديد،‌ رونق مجدد صنعت سفال‌سازي استان به نحو بهتر ميسر و مقدور خواهد شد و سهم سفال در توليد درآمد، اشتغال و صادرات استان افزايش خواهد يافت.

37.                 بخش كشاورزي در استان همدان و شهرستان‌هاي آن از جمله بخش‌هايي بوده است كه شاهد كاهش مزاياي نسبي خود بوده است.