عواقب خشک شدن درياچه اروميه بر اکوسيستم و سلامت انسان ها
درياچه اروميه، يکي از مهم ترين و ارزشمندترين زيست بوم هاي آبي ايران، بزرگ ترين درياچه داخلي کشور و دومين درياچه آب شور دنيا محسوب مي شود که آب آن عمدتا از رودخانه هاي زرينه رود، سيمينه رود، گدار، باراندوز، شهرچاي، نازلو و زولا تامين مي شود. نام قديمي و باستاني درياچه اروميه، "چي چست" بوده و به دليل داشتن ارزش هاي اکولوژيک منحصر به فرد، در سال 1346 براساس مصوبه شماره يک شوراي عالي حفاظت محيط زيست کشور، به عنوان منطقه حفاظت شده و براساس مصوبه شماره 63 همان شورا در سال 1354 به عنوان پارک ملي ارتقا يافت. در همين سال به عنوان يکي از تالاب هاي بين المللي در کنوانسيون رامسر ثبت و از طرف موسسه بين المللي تالاب ها به عنوان يکي از مهم ترين مناطق مهم پرندگان انتخاب شد. اين درياچه در سال 1356 براساس مصوبات MAB (انسان و کره مسکون) به عنوان يکي از مناطق بين المللي ذخيره گاههاي زيست کره در سطح جهان به ثبت رسيده است. در محدوده اکولوژيکي درياچه اروميه بيش از 550 گونه گياهي، 27 گونه پستاندار، 212 نوع پرنده، 41 گونه خزنده، هفت نوع دوزيست و 26 نوع ماهي وجود دارد. درياچه اروميه علاوه بر اين، نقش مهمي در جلوگيري از آلودگي محيط زيست دارد و بنابر نظر کارشناسان متاسفانه مرگ، از سوي طبيعت به درياچه اروميه ديکته شده و ما انسان ها نيز آن را امضا مي کنيم. خشک شدن اين درياچه عواقب ناگواري در پي خواهد داشت که حل اين مشکلات تقريبا غير ممکن و مستلزم هزينه هاي گزاف است. اين کارشناسان بر اين باورند خطر خشکي اين درياچه، نه تنها مناطق همجوار درياچه اروميه را در داخل کشور، بلکه کشورهاي همسايه را نيز تحت تاثير قرار مي دهد چراکه بادهاي موسمي که به اين درياچه مي وزند ذرات نمک را در هوا معلق کرده و به طور جدي مناطق مختلف را تحت تاثير قرار داده و علاوه بر اينکه کشت و زرع را امکان ناپذير مي کند، محيط زيست، درختان و گياهان را به شدت نابود خواهد کرد. درياچه اروميه که در گذشته هاي نه چندان دور يکي از قطب هاي گردشگري استان هاي آذربايجان شرقي و غربي به شمار مي رفت و لجن آن که خاصيت درماني بسيار زيادي داشت، نيز کم کم در حال فراموشي است. مديرکل محيط زيست آذربايجان شرقي با بيان اينکه، تخريب اراضي کشاورزي، کاهش عرصه مرتعي، نابودي حيات وحش و عناصر اکوسيستمي اعم از گياهان، جانوران و پرندگان از تبعات نابودي اين اکوسيستم است، ابراز اميدواري کرد با اجرايي شدن سند ملي درياچه اروميه، بخش عمده اي از مشکلات زيست محيطي اين درياچه بسيار ارزشمند برطرف شود. وي اين سند را در راستاي خروج از بخشي نگري و فرابخشي کردن مقوله درياچه اروميه دانست و افزود: تمام آحاد مردم، مسئولان، جوامع محلي و مجامع بين المللي بايد براي نجات درياچه اروميه وارد عرصه شوند. احمد عليرضا بيگي، استاندار آذربايجان شرقي نيز با لزوم حل مشکل درياچه اروميه، گفت: بايد شيوه هاي جديدي درباره آبياري مزارع زراعي اطراف درياچه اروميه بکار گيريم و ضمن آشنا کردن کشاورزان منطقه با اين شيوه ها، سياست هاي ويژه اي براي منابع آب داشته باشيم. وي با اشاره به اينکه روش هاي کنوني آبياري ديگر جوابگو نبوده و موجب اتلاف منابع آبي مي شود، گفت: دولت نهم اقدامات بسيار خوبي در زمينه آبياري قطره اي و تحت فشار داشته است. سلمان شفاعت، رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان شرقي نيز بزرگ ترين خطر خشک شدن درياچه اروميه را از بين رفتن کشاورزي و کويري شدن منطقه دانست و گفت: سازمان جهاد کشاورزي اصلاح راندمان مصرف آب در حوزه را در دستور کار دارد که در اين خصوص، 30 هزار هکتار از اراضي اين حوزه به آبياري قطره اي مجهز شده اند. وي با اشاره به مضرات خشکي درياچه اروميه اظهار داشت: با کم شدن سطح آب اين درياچه دشت هاي نمکي در حاشيه هاي اين درياچه به وجود آمده که با وزش باد ذرات نمک را در هوا معلق کرده و باعث بروز بيماي هاي خطرناک و مزمن مي شود. دکتر ضرغامي ابتلا به سرطان را از جمله بيماري هايي عنوان کرد که ساکنان روستاهاي حواشي درياچه اروميه را تهديد مي کند و افزود: با گسترش نمک زارهاي اين درياچه در دراز مدت شهرهاي بزرگ نيز در معرض خطرات ناشي از ذرات نمک پراکنده در هوا شده و طي يک پروسه 20 ساله بيماري هاي مختلف آغاز خواهد شد. اما آنچه که در حل بحران درياچه اروميه بسيار مهم به نظر مي رسد و خارج از بحث تغييرات اقليمي مطرح بوده و در اختيار ما مي باشد مربوط به ساخت بي رويه سد بر روي رودخانه هايي است که حوضه آبريز آنها درياچه اروميه است. جلوگيري از اين ساخت و سازها و اصلاح راندمان آب در حوضه آبريز اين درياچه از مهمترين راهکارهاي برون رفت از بحران درياچه اروميه به نظر مي رسد و اين ممکن نيست مگر با توجه ويژه تمام اقشار جامعه و همت مسئولان
