آغاز بکار كمپین نجات دریاچه ارومیه در شهر زنجان
کمپین شهروندان زنجانی برای نجات دریاچه ارومیه با شعار "برای بقای خویش تلاش نماییم" آغاز شد.
1390/06/22
تعدادی از فعالان فرهنگی، اجتماعی و زیست محیطی زنجان این حرکت را آغاز کردهاند و
از همه شهروندان زنجانی و اقشار مختلف درخواست دارند که به این حرکت بپیوندند.
تاکنون بیش از 500 نفر به صورت اینترنتی در این کمپین شرکت کردهاند و علاوه بر این
تعداد زیادی از علاقهمندان و اقشار مختلف اعم از دانشجویان، اساتید دانشگاهها،
هنرمندان، ورزشکاران، خبرنگاران و فعالان فرهنگی، اجتماعی و زیستمحیطی با ثبت
امضای خود در این کمپین مشارکت کردهاند.
گفتنی است، مشارکت اینترنتی در این کمپین از طریق آدرس zanganurmu.blogfa.com
امکانپذیر است.
متن بیانیه منتشر شده از سوی کمپین شهروندان زنجانی برای نجات دریاچه ارومیه به شرح
ذیل است:
برای بقای خویش تلاش نماییم
دریاچه اورمیه به عنوان "بیستمین دریاچه بزرگ جهان"، "دومین دریاچه شور جهان"،
"بزرگترین زیستگاه طبیعی آرتمیا"، "بزرگترین دریاچه داخلی کشور" و "بزرگترین آبگیر
دائمی آسیایغربی" با مساحت بیش از 483 هزار هکتار در حال مرگ است و نیاز به نجات
دارد.
حال کار از نجات زیست محیطی به نجات انسانی رسیده است. کاهش 6 متر از ارتفاع
دریاچه، تبدیل 60 درصد اقلیم دریاچه به کویر نمک، فراتر رفتن شوری آب از حد طبیعی
200 تا 220 گرم بر لیتر به 340 الی 360 گرم بر لیتر، تبدیل 250 هزار هکتار از اراضی
حاشیه دریاچه به شورهزار، به صفر رسیدن تقریبی جمعیت آرتمیای اورمیه و مرگ
دستهجمعی تنها موجود آبزی آن به عنوان یکی از هفتگونه آرتمیا در جهان، مرگ
پلیکانها و فلامینگوهایی که محل جوجهگذاری بومیشان این دریاچه است، خطر نابودی
گوزن زرد و قوچ و میش بومی جزایر این دریاچه، نابودی پتانسیلها و پوشش گیاهی بومی
این دریاچه و جزایر آن و ... . به همه اینها تبعات انسانی خشک شدن دریاچه را هم
اضافه کنیم: خطر برجا ماندن 10 میلیارد تن نمک و پخش آن در هوا و زمینهای کشاورزی
و مسکونی اطراف که استانهای همجوار منجمله استان زنجان را دربر خواهد گرفت و منجر
به ایجاد ناهنجاریهای بزرگ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی چون بیکاری، مهاجرت و آوارگی
میلیونها انسان خواهد گشت.
این دریاچه 102 جزیره دارد و در دهه گذشته صدها هزار هکتار از سطح آن کاهش یافته و
به شورهزار خطرناکی تبدیل شده است. طبق گفته کارشناسان و براساس پیشبینی سازمان
محیط زیست، این دریاچه 5 سال دیگر به کلی ناپدید خواهد شد و زندگی بیش از 14
میلیون انسان در خطر جدی قرار خواهد گرفت. اکنون نیز این خطر بسیار ملموس است. آثار
این فاجعه در بعد وسیعتر اکوسیستم کشورهای همسایه را نیز با بحرانهای خشکسالی،
آلودگی هوا و از بین رفتن زمینهای کشاورزی روبرو خواهد کرد.
بحران زیستمحیطی دریاچه ارومیه ناشی از برخی عوامل طبیعی(خشکسالیهای پیدرپی) و
نیز عوامل متعدد دستکاری انسانی از جمله "احداث بزرگراه میانگذر شهید
کلانتری"(خشکاندن بیش از 80 درصد حد فاصل میان دو سوی غربی - شرقی دریاچه از طریق
خاکریزی حدود 12 کیلومتر که منجر به مختل شدن چرخه آب از شمال به جنوب گشته است)،
"احداث سدهای متعدد و حفر بدون کنترل قناتها و تخلیه منابع آب زیرزمینی
دریاچه"(رودخانههای تأمینکننده آب دریاچه شامل 14 رودخانه دایمی، 7 رودخانه فصلی
و 39 جریان سیلابی است. مهار وسیع و بدون کارشناسی جریان آبهای سطحی حوضه آبریز
دریاچه و ایجاد سدهای متعدد در مسیر رودهایی که به این دریاچه منتهی میشوند، یکی
از عوامل اصلی کاهش سطح آب دریاچه اورمیه به شمار میآید. بر اساس گزارشها، تاکنون
حدود 35 سد در مسیر این رودها ساخته شده و 10 سد دیگر نیز در دست ساخت است)،
"فعالیتهای عمرانی در تالاب اورمیه که نقض تعهد به ترویج استفاده معقول از
تالابها است"(بر طبق معیار استفاده معقول، فعالیتهای بشری نباید به کارکرد
اکولوژیکال تالاب لطمهای بزند) میباشد.
به موجب اصل 21 اعلامیه استکهلم، مسئولیت اولیه حفاظت از محیط زیست یک کشور، بر
عهده خود آن کشور است. اما عضو فراکسیون محیط زیست مجلس میگوید: «بودجهای برای
طرح نجات دریاچه اورمیه پیشبینی نشده است.» (خبرگزاری فارس – پنجم شهریور 1390)
این درست که به هر دلیلی تاکنون هیچ اقدام جدی در راستای نجات دریاچه اورمیه در
کشور صورت نگرفته است. اما واقعیت این است که اصول حفاظت از محیط زیست در وجدان
عمومی بشر ریشه دارد. محیط زیست متعلق به همه ملتهای جهان بوده و بایستی توسط همه
کشورهای جهان به شایستگی به نسلهای آینده جهان انتقال یابد.
اقدامات انسانی بر اساس نگاه کارشناسانه و با برنامهریزی دقیق صورت پذیرفته یا
نه، بحث دیگری است. علل و عوامل خشکی دریاچه هرچه که باشد، تاثیری در عواقب و
معضلات بعد از خشک شدن ندارد. البته کارشناسان و متخصصان مربوطه باید دلایل آن را
بیابند ولی اکنون آنچه حائز اهمیت است اقدامات دقیق، کارشناسانه، عاجل و عملی جهت
نجات دریاچه ارومیه است. نجات دریاچه یعنی نجات زیست بوم منطقه، نجات حیات بیش از
14 میلیون انسان!
ما اعلام میداریم که محیط زیست، دریاچه، زمینهای کشاورزی، مردم و خودمان را دوست
داریم و برای جلوگیری از نابودی آنها تلاش میکنیم. این تفکر مردمی است که همه
هستی و زندگی خویش را در خطر نابودی و فنا میبینند. نابودی مزارع کشاورزی، باران
نمک، تخریب محیط زیست، آوارگی مردم و... همه پیامدهای خسارت به یک دریاچه هستند.
دریاچه اورمیه میرود تا از بزرگترین دریاچه داخلی به یکی از کویرهای نمک تبدیل
شود.
برای نجات دریاچه اورمیه هیچ فکر، سلیقه، مرز جغرافیایی نمیتواند مانع باشد. همه
وجدانهای بیدار بشری را به همراهی و یاری مردم منطقه به ویژه مردم زنجان که برای
بقای حیات خویش در تلاشند، دعوت میکنیم. مسئولان کشور اعم از دولت، مجلس و قوه
قضائیه باید حساسیت مسأله را درک نمایند و برای نجات دریاچه اقدامات جدی، مؤثر و
عملی انجام دهند. سازمانهای بینالمللی حمایت و حفاظت از محیط زیست، سازمان یونسکو
و UNEP(برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد) و نهادهای حقوق بشری میتوانند در حمایت
از این امر به یاری مردم منطقه بشتابند. هر اقدامی در این راستا از هر جای جهان
میتواند صورت پذیرد. نگذارید وضعیت مردم منطقه به آوارگی، قحطی، بیکاری و معضلات
دیگر برسد. هنوز تا مرگ فاصله هست. نگذاریم دریاچه اورمیه به سرنوشت "آرال"
بپیوندد. دستها را به هم دهیم و برای نجات دریاچه اورمیه تلاش کنیم.