روز دوشنبه، ۱۷ اکتبر، کنفرانسی برای انحلال اتا یا تغییر سیاستهای نظامی آن در شمال اسپانیا برگزار شده است. کوفی عنان، دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد از جمله مقامات رسمی ارشدی بود که در این کنفرانس حضور داشت . برتی اهرن، نخست وزیر پیشین ایرلند و جری آدامز، رئیس حزب شین فین (شاخه سیاسی ارتش سری جمهوریخواه ایرلند) هم در این کنفرانس در سن سباستین اسپانیا حضور یافتند ا تجربه خود را درباره پایان دادن به مناقشه ایرلند شمالی با حاضران در کنفرانس در میان بگذارند.
مسئولان اتا در پنجم ماه ژانویه 2011 (حدود ده ماه پیش) اعلام آتشبس کردند و گفتند که به مبارزات مسلحانه خود برای جدا شدن از اسپانیا برای همیشه پایان داده است. آنها همچنین اعلام کردند که چنانچه دولت اسپانیا حاضر به از سرگیری مذاکرات شود، از مبارزه خشونت آمیز با هدف کسب استقلال برای همیشه دست برخواهد داشت. گروه اتا در گذشته پنج بار اعلام آتش بس کرده ولی چنین آتشبسهایی، پیش از این از طرف دولت اشپانیا نادیده گرفته شده است. از جمله بعد از اعلام آتشبس از سوی این گروه در ماه مارس سال ۲۰۰۶ میلادی روند برقراری صلح آغاز شد، ولی ۹ ماه بعد از سر پیچی دولت از مذاکرات، در پارکینگ فرودگاه مادرید بمبگذاری کرد که مرگ دو نفر را به دنبال داشت .
گروه اتا در پنجاه سال گذشته برای کسب استقلال ایالت باسک با دولت اسپانیا در جنگ است. در طول پنجاه سال گذشته، در مبارزات استقلال طلبانه گروه اتا با دولت اسپانیا بیش از ۸2۰ نفر که عمدتا نیروهای پلیس و سیاستمداران محلی بوده اند، کشته شده اند. این گروه ابتدا در دهه 1960 به عنوان جنبشی دانشجویی که به شدت با حکومت نظامی و سرکوبگر ژنرال فرانکو مخالف بود ظهور کرد. حکومت فرانکو فرهنگ متمایز باسکی را با شدت تمام سرکوب می کرد.
قسمتی از سرزمین باسک توسط فرانسه اشغال شده است به همین جهت همکاری دولتهای بورژوایی فرانسه و اسپانیا در سالهای اخیر زمینهساز تضعیف مبارزات مردم باسک و احزاب سیاسی شده است. دولتهای فرانسه و اسپانیا خود را کشورهای دمکراتیک و مدافع حقوق شهروندی جهان معرفی میکنند اما حق رفراندم برای جدایی و حق تعیین سرنوشت را برای ملت تحت ستم باسک برسمیت نمی شناسند و برای حفظ اشغالگری خود براین سرزمین قراردادی مختلفی به امضا رساندند.
روز شنبه 25 اکتبر 2008 بیست ال سی هزار نفر از مردم منطقه باسک در شمال اسپانیا به خیابان ها ریخته و خواهان برپایی یک رفراندوم برای استقلال از اسپانیا شده اند. آنها با خود پلاکاردهایی داشتند که روی آنها درخواست برپایی رفراندوم برای اعلام استقلال درج شده بود. در آن روز میان ملی گرایان باسک که خواهان جدایی هستند و هواداران حزب فاشسیت درگیری روی داد. فاشیست های اسپانیا می گویند که هرگز اجازه جدایی از اسپانیا را به هیچ منطقه ای نخواهند داد
اتا از سوی دولت اسپانیا، اتحادیه اروپا و آمریکا و دیگر فاشیستها به عنوان یک گروه تروریستی شناخته میشود. دولت اسپانیا بارها از مسئولان و نمایندگان اتا خواسته است تا این گروه را منحل کنند و خلع سلاح شوند. شاخه سیاسی اتا اعلام کرده است که متعهد است تا برای کسب استقلال از اسپانیا، روندی صلحآمیز را دنبال کند.
در کنفرانسی که در سن سباستین برگزار میشود، سیاستمداران محلی از جمله نمایندگانی از حزب سوسیالیست حاکم در باسک و نیز ملیگرایان افراطی باسک حضور مییابند.
پتکسی لوپز، رئیس سوسیالیست پارلمان منطقهای باسک، از اعضای اتا و حامیانش خواسته است تا این موقعیت را مغتنم بدانند و با استفاده از این فرصت، به اقدامات خشونتآمیز برای کسب استقلال پایان دهند.
جری آدامز هم گفته است: "گردهمایی امروز، گام بسیار بسیار قابل توجهی است و امیدوارم با گامی که امروز برداشته شد، تغییر در وضعیت آغاز شود. او اضافه کرده است که دولت اسپانیا باید از چنین حرکتی استقبال کند
مقامات رسمی دولت اسپانیا حاضر نشده اند با نمایندگان اتا وارد مذاکره شوند و گفتهاند که تا وقتی این گروه مسلح است، وارد مذاکرات نخواهند شد. مسئولان حزب محافظهکار اسپانیا هم که انتظار میرود به عنوان رقیب اصلی حزب حاکم، برنده انتخابات ماه آینده این کشور باشد، حاضر نشدهاند در این کنفرانس شرکت کنند