گزارش ماهانه انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران (آداپ) - ژانویه ۲۰۱۰
نقض سیستماتیک حقوق انسانی آذربایجانیها در ایران در ماه ژانویه سال ۲۰۱۰ همچون ماههای گذشته ادامه داشت. هواداران تیم تراکتورسازی تبریز در ماه ژانویه تحت فشار قرار گرفته و فعالین آذربایجانی در رابطه با چاپ و پخش پوسترهای تبلیغاتی ترکی برای تیم تراکتورسازی بازداشت شدند. صدور احکام زندان، بازداشتهای خودسرانه و بازداشت موقت طولانی مدت بدون ملاقات با وکیل و محدودیت های فرهنگی در این ماه همچون ماه گذشته ادامه یافت.
بازداشت هواداران تیم فوتبال تراکتورسازی و فشار بر طرفداران این تیم آذربایجانی
در ماههای گذشته مسابقات تیم فوتبال تراکتورسازی به محل طرح مطالبات زبانی و ملی آذربایجانیها تبدیل شده است و دهها هزار آذربایجانی با حضور در استادیومهای فوتبال با در دست داشتن پارچه نوشته هایی به زبان ترکی آذربایجانی در حمایت از این تیم آذربایجانی شعارهایی نظیر «یاشاسین آذربایجان»، «تورک دیلینده مدرسه» سر می دهند.
مامورین امنیتی ایران با تفتیش بدنی تماشاگران این تیم آذربایجانی سعی در ممانعت از ورود پارچه نوشته ها با مضامین حقوق ملی و زبانی آذربایجانیها به استادیومها را دارند و طرفداران این تیم آذربایجانی صرف تشویق این تیم آذربایجانی با شعارهای ترکی آذربایجانی بازداشت می شوند.
ماموران امنیتی ایران در دو ماه گذشته عده ای از هواداران تیم فوتبال تراکتورسازی را که با مجوز این باشگاه و با موافقت اصولی اداره ارشاد تبریز اقدام به چاپ پوستر تبلیغاتی به زبان ترکی برای این تیم آذربایجانی نموده بودند دستگیر و چندین چاپخانه و محل فروش این پوسترها را پلمپ کرده اند.
عبدالله صدوقی روزنامه نگار آذربایجانی و عضو هیات تحریه نشریات ورزشی گل، کرنر و خوش خبر روز دوشنبه ۲۸ دی ۸۸(۱۸ ژانویه ۲۰۱۰)توسط مامورین اداره اطلاعات تبریز بازداشت شده است.
ماموران
اداره اطلاعات پس از متوقف کردن اتومبیل برادر این روزنامه نگار آذربایجانی، او و
برادرش حسین صدوقی را بازداشت کرده بودند. حسین صدوقی پس از چند ساعت بازجویی به
قید آزاد شده است اما عبدالله صدوقی همچنان در بازداشت به سر می برد.
عبدالله صدوقی پس از کسب مجوز از مراجع قانونی اقدام به چاپ و توزیع پوسترتبلیغاتی به زبان ترکی آذربایجانی برای تیم تراکتورسازی نموده بود.
محمد علیمرادی دیگر فعال آذربایجانی نیز ۲۳ دی ۸۸(۱۳ ژانویه ۲۰۱۰) در رابطه با چاپ پوستر تبلیغاتی تیم تراکتورسازی تبریز توسط ماموران امنیتی بازداشت شده بود که پس از تحمل یک روز بازداشت توام با شکنجه به قید ضمانت آزاد شده است.
ماموران امنیتی ۲۷ دی ٨٨(۱۷ ژانویه ۲۰۱۰)طی تماسی تلفنی با ضامن محمد علیمرادی از او خواسته بودند این فعال مدنی آذربایجانی را به حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی در خیابان صائب تبریز تحویل دهد. علیمرادی ضمن غیرقانونی خواندن احضار تلفنی خواهان ازسال احضاریه کتبی شده است.
در همین رابطه مامورین امنیتی با مراجعه به مغازه کامپیوتری علیرضا حسین زاده از فعالین فرهنگی آذربایجان در تبریز او را بازداشت و مغازه وی را تفتیش کرده اند.مامورین چندین کیس کامپیوتر را با خود برده اند.حسین زاده پس از یک روز بازداشت موقت به قید وثیقه از زندان آزاد شده است.
قاضی هاشم زاده رئیس شعبه چهارم بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب تبریز اتهام این فعالین را تبلیغ علیه نظام از طریق چاپ و پخش پوستر تبلیغاتی تیم تراکتورسازی عنوان نموده است.
ماموران اداره اماکن نیروی انتطامی تبریز ۲۱ دی ۸۸(۱۱ ژانویه ۲۰۱۰) با مراجعه به لیتوگرافی و چاپخانه های عافیت و نگار که یکی از بزرگترین موسسات انتشاراتی در شمال غرب کشور می باشد این اماکن را پلمپ نموده و علی عافیت مدیر چاپ عافیت و تنی چند از مسئولین این چاپخانه ها را بازداشت کرده بودند. علی عافیت ۲۱ بهمن ۸۸(۱۰ فوریه ۲۰۱۰) پس از تحمل ۱۰ روز بازداشت موقت به قید وثیقه از زندان تبریز آزاد شده است و چاپخانه ها با وساطت روسای اتحادیه ناشران تبریز فک پلمپ شده و فعالیت خود را از سر گرفته اند.
ماموران همچنین ۱۹ دی ۸۸ (۹ ژانویه ۲۰۱۰)با مراجعه به مغازه صوتی تصویری آذربایجان، داود شیری صاحب مغازه را بازداشت و پس از تفتیش مغازه کیس کامپیوتر و پوسترهای تیم تراکتورسازی تبریز را ضبط نموده بودند.شیری پس از یک روز بازداشت به قید ضمانت از بازداشت آزاد شده است اما مامورین اداره اماکن دستور تخلیه مغازه را صادر و پروانه کسب وی را لغو کرده اند.
صدور احکام زندان
علي بيكس فعال سیاسی آذربایجانی و عضو مجمع آذریهای ایران اسلامی که ۲۵ خرداد ۸۸(۱۵ ژوئن ۲۰۰۹) بازداست شده بود و تا کنون در زندان به سر می برد به هفت سال زندان و هفتاد و چهار ضربه شلاق محكوم شده است.
اتهام
بیکس اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر علیه امنیت ملی، تبلیغ علیه نظام و تشویش
اذهان عمومی عنوان شده است.
استنادات قاضی برای طرح این اتهامات مصاحبه بیکس با رسانه های خارجی و حضور وی در ساعات اولیه بامداد روز ۲۵ خرداد(۱۵ ژوئن) در خیابان بوده است.
نیروهای امنیتی زمانی که وی به منظور ملاقات با یکی از دوستانش در بامداد روز دوشنبه ۲۵ خرداد ۸۸(۱۵ ژوئن ۲۰۰۹)از خانه خود در خیابان تخت طاووس تهران خارج شد وی را بازداشت کرده بودند و بر همین اساس وی به اتهاماتی نظیر اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر علیه امنیت ملی متهم گردیده است.طرح این اتهام سنگین به بیکس در حالی صورت می پذیرد که در آن ساعات هیچگونه تجمع اعتراضی و تظاهراتی به وقوع نپیوسته بود.
وکیل این فعال مدنی به حکم صادره برای او اعتراض کرده و پرونده به دادگاه تجدید نظر استان تهران ارسال گردیده است.وکالت علی بیکس برعهده بیات وکیل دادگستری در تهران می باشد.
بیکس دانشجوی دکتری تاریخ و مسئول روابط عمومی مجمع آذریهای ایران اسلامی و یکی از فعالین ستاد تهران میرحسین موسوی کاندیدای دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران بود. وی پس از انتشار فیلمی در اینترنت که خاتمی رئیس جمهور پیشین ایران را در حال بازگویی جوکی نژادپرستانه در مورد آذربایجانیها نشان می داد از عضویت در ستاد موسوی و مجمع آذریهای ایران اسلامی استعفا داده و با نوشتن مقالاتی اعتراض خود را به این اظهارات ابراز داشت.
یاشار حکاک پور فعال حقوق بشر آذربایجانی از سوی شعبه ۱۰۶ دادگاه جزائی زنجان به شش ماه حبس تعزیری و ۵۰ ضربه شلاق محکوم شده است.
اتهام این فعال حقوق بشر نشر و اشاعه اکاذیب و افترا و اهانت به نهادهای رسمی حکومت ایران از طریق ارسال اخبار به خارج از کشور و تشکیل شب شعر به مناسبت ۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) در دانشگاه زنجان عنوان شده است.
این فعال سابق دانشجویی
۱
بهمن
۸۴(۲۱
ژانویه
۲۰۰۶) توسط
ماموران اداره اطلاعات مراغه بازداشت و پس از یک ماه بازداشت موقت به قید وثیقه و
ضمانت
۳۰
و۵۰
میلیون تومانی از زندان آزاد شده بود.
پیش از این نیز شعبه یک دادگاه انقلاب زنجان این فعال حقوق بشر آذربایجانی را به اتهام تبلیغ علیه نظام محاکمه و وی را به شش ماه حبس تعزیری محکوم نموده بود.
حکاک پور معتقد است که فعالیتهای مدنی وی در راستای دفاع از حقوق انسانی آذربایجانیها در ایران و فعالیتهای دانشجویی او از جمله برگزاری مراسم شب شعر با مجوز هیات نظارت دانشگاه زنجان و انتشار نشریات قیزیل اوزن و زنگان سوزلری باعث صدور چنین احکامی برای وی شده است.
یاشار حکاک پور عضو شورای مرکزی جمعیت اسلامی دانشجویان دانشگاه زنجان، مدیر مسئول نشریه دانشجویی هیمه و سردبیر نشریات دانشجویی قیزیل اوزن و زنگان سوزلری در دانشگاه زنجان و مسئول شعبه سازمان غیردولتی(NGO)خانه فرزندان آذربایجان در مراغه بوده است. وی اکنون در خارج از کشور به سر می برد و مسئولیت روابط عمومی انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران(آداپ)را برعهده دارد.
برگزاری دادگاه فعالین آذربایجانی
بدنبال انتشار فیلمی در اینترنت که محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین ایران (که از موسوي حمايت كرده است) را در حال بازگویی جوکی در مورد آذربايجانيها نشان میداد شهرها و دانشگاههای آذربایجان اردیبهشت و خرداد ۸۸(می ۲۰۰۹) به صحنه اعتراضات آذربایجانیها تبدیل شد.
همزمان با سخنرانی میرحسین موسوی در تبریز در ۴ خرداد ۸۸(۲۵ می ۲۰۰۹) ماموران امنیتی با حمله به عده ای از حاضرین که شعارهایی در محکومیت عمل نژادپرستانه خاتمی و با محتوای خواستهای ملی و زبانی آذربایجانیها سر می دادند، آنها را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و عده زیادی را بازداشت کرده بودند.
جلسه رسیدگی به اتهامات علی ایمانی فعال دانشجویی آذربایجان در دانشگاه تبریز و جهانبخش و نادر بخت آور از فعالین مدنی آذربایجانی در تبریز ۲۹و ۳۰ دی ۸۸(۱۹ و ۲۰ ژانویه ۲۰۱۰) در شعبه ۱۱ جزائی تبریز به ریاست قاضی محمدی برگزار شده است.
این فعالین
۴
خرداد
۸۸(۲۵
می
۲۰۰۹) پس
از پایان مراسم سخنرانی میرحسین موسوی در ورزشگاه باغشمال تبریز توسط نیروهای
امنیتی دستگیر و پس از
۹
روز بازداشت موقت به قید وثیقه از زندان آزاد شده بودند.
اتهام این افراد اخلال در نظم عمومی از طریق سردادن شعارهایی با محوریت تحصیل به زبان مادری و خواستهای ملی و زبانی آذربایجانیها و اعتراض به جوک گویی نژادپرستانه محمد خاتمی عنوان شده است.
دادگاه این افراد به صورت غیر علنی برگزار شده و نقی محمودی وکیل دادگستری در تبریز وکالت نادر و جهانبخش بخت آور را بر عهده داشته است.این فعالین در دوران بازداشت مورد ضرب و شتم و شکنجه قرار گرفته و از حق ملاقات با وکیل و خانواده محروم بوده اند.
جلسه رسیدگی به اتهامات جمشید زارعی، وحید شیخ بگلو و نیما پوریعقوب از فعالین مدنی آذربایجانی در تبریز ۱۴ دی ٨٨(۴ ژانویه ۲۰۱۰) در شعبه ۱۰۴ جزائی برگزار شده است.
دادگاه این افراد به صورت غیر علنی برگزار شده و اتهام این فعالین آذربایجانی اخلال در نظم عمومی عنوان شده است. نقی محمودی وکیل دادگستری در تبریز وکالت این افراد را برعهده داشته است.
این فعالین ۷ آبان ۸۷(۲۸ اکتبر ۲۰۰۸) و در جریان برگزاری مراسم استقبال از دانشجویان دانشگاه تبریز که پس از ماهها بازداشت موقت از زندان آزاد شده بودند، در مقابل درب زندان تبریز دستگیر وپس از مدتی به قید وثیقه از زندان آزاد شده بودند.
چندی پیش شعبه دوم دادگاه انقلاب تبریز۱۹ آبان ۸۸(۱۰ نوامبر ۲۰۰۹) این افراد را به اتهام اجتماع و تبانی جهت برهم زدن امنیت ملی محاکمه و از اتهام وارده تبرئه نموده است .
حکومت ایران از به کاربردن رنگها و نمادهای فرهنگی آذربایجانیها در تابلوهای تبلیغاتی، آرم شرکتها و مراسمات مختلف ممانعت می کند. استفاده کنندگان از این نمادها مورد آزار و اذیت قرار گرفته و بازداشت و زندانی می گردند. حکومت ایران فعالیت سازمانهای غیر دولتی(NGO) آذربایجانی در ایران را به شدت محدود کرده و دید امنیتی نسبت به فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی این سازمانها مانع از شکل گیری نهادهای مردمی رسمی در منطقه آذربایجان گردیده است.
بهبود قلیزاده فعال مدنی آذربایجانی و مدیر گروه کوهنوردی یاشیل آذربایجان ۲۶ دی ۸۸(۱۶ ژانویه ۲۰۱۰) پس از حضور در شعبه ۲ بازپرسی میاندوآب(قوشاچای) تفهیم اتهام و به قید وثیقه آزاد شده است.
شورای تامین شهرستان میاندوآب(قوشاچای) ۱۵ آبان ۸۸(۶ نوامبر ۲۰۰۹) طی نامهای محرمانه به اداره تربیت بدنی این شهر دستور لغو مجوز گروه کوهنوردی «یاشیل آذربایجان» را به دلیل فعالیتهای قوم گرایانه صادر کرده بود. این سازمان غیر دولتی در زمینه ورزشی و حفاظت از محیط زیست و آشنایی جوانان آذربایجانی با فرهنگ آذربایجان فعالیت می نمود.
همچنین مامورین اداره اماکن میاندوآب(قوشاچای) ۲۲ آبان ۸۸(۱۳ نوامبر ۲۰۰۹) با مراجعه به مغازه عکاسی قلیزاده به نام «باخیش» خواستار تعویض تابلو و کارت ویزیت مغازه وی به دلیل استفاده از رنگها و نمادهای آذربایجانی در تابلو و کارت ویزیت وی و تبلیغ پان ترکیسم شده اند.
پرونده این فعال آذربایجانی پس از مقاومت در برابر خواسته ماموران برای تعوض نام و تابلو مغازه به دادگاه انقلاب ارسال گردیده است.
اتهام این فعال مدنی آذربایجانی تبلیغ علیه نظام از طریق تشکیل و اداره گروه کوهنوردی یاشیل آذربایجان با مجوز فرمانداری میاندوآب(قوشاچای) و استفاده از رنگها و نمادهای آذربایجانی و طراحی و چاپ تابلو تبلیغاتی و کارت ویزیت به زبان ترکی آذربایجانی برای آتلیه عکاسی عنوان شده است.
آزادی از زندان
ابراهیم آسمانی، ابراهیم فرج زاده، محمد رضا یوسفی از فعالین مدنی آذربایجانی در تبریز که ۸ دی ۸۸(۲۹ دسامبر ۲۰۰۹) در جریان تشییع جنازه چنگیز بخت آور فعال مدنی آذربایجانی در تبریز بازداشت شده بودند پس از تحمل ۲۶ روز بازداشت موقت به قید وثیقه سی میلیون تومانی از زندان تبریز آزاد شده اند.
اتهام این فعالین تبلیغ علیه نظام، عضویت در گروههای غیرقانونی و اجتماع و تبانی جهت ارتکاب جرم بر علیه امنیت ملی از طریق شرکت در مراسم تشییع عنوان شده است.
پیش از این نیز مهدی، مجید و نصیب جوادپور از بازداشت شدگان در این مراسم به قید ضمانت از زندان آزاد شده بودند.
ماموران امنیتی در جریان مراسم خاکسپاری چنگیز بخت آور هنگامی که شرکت کنندگان در مراسم خاکسپاری از قبرستان مارالان خارج می شدند به آنها حمله کرده و با استفاده از چماق و زنجیر و گاز اشک آور مردم را مورد ضرب و شتم قرار داده و عده ای را بازداشت کرده بودند.
هوشنگ رضایی مدیر موسسه فرهنگی و غیردولتی «پارلاق دان اولدوزو» ۸ دی ۸۸(۲۹ دسامبر ۲۰۰۹) توسط ماموران اداره اطلاعات در تبریز در دفتر این موسسه غیر دولتی بازداشت و پس از تحمل ۲۰ روز بازداشت موقت به قید وثیقه سی میلیون تومانی از زندان آزاد شده است.
ماموران اداره اطلاعات تبریز با مراجعه به دفتر موسسه فرهنگی پارلاق دان اولدوزو که در زمینه آموزش زبان ترکی آذربایجانی و تحقیق علمی در زمینه زبان ترکی فعالیت دارد هوشنگ رضائی مدیر موسسه را بازداشت کرده بودند.مامورین دفتر این مرکز فرهنگی را تفتیش و پلمپ کرده کلیه کتابهای ترکی و مقالات موجود در این موسسه را با خود برده اند.نقی محمودی وکیل دادگستری در تبریز وکالت مدیر این موسسه فرهنگی را بر عهده دارد
مجید ماکوئی فعال دانشجویی آذربایجان و دانشجوی دانشگاه مالک اشتر اصفهان ۳ دی ۸۸(۲۴ دسامبر ۲۰۰۹) پس از تحمل دوران محکومیت با عفو مشروط از زندان تبریز آزاد شده است.
ماکوئی ۲۰ بهمن ۸۷(۸ فوریه ۲۰۰۹) طی حکمی از سوی شعیه یک دادگاه انقلاب تبریز به ریاست قاضی حملبر به یکسال حبس تعزیری و دو سال حبس تعلیقی محکوم گردیده بود.
اتهام این فعال دانشجویی آذربایجان مشارکت در تشکیل گروه جهت بر هم زدن امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام از طریق مدیریت وبلاگ جنبش دانشجویی آذربایجان(آذوح) عنوان شده است.
ماکوئی ۱۰ شهریور۸۷(۳۱ آگوست ۲۰۰۸) به همراه هشت تن از فعالین دانشجویی دانشگاه تبریز دستگیر و پس از دو ماه بازداشت موقت به قید وثیقه از زندان آزاد شده بود.
چندی پیش نیز فراز زهتاب، آیدین خواجه ای و احسان نجفی نسب از فعالین دانشجویی دانشگاه تبریز که در جریان این پرونده به سه سال حبس محکوم شده بودند پس از طی دوره محکومیت از زندان تبریز آزاد شده بودند.
سازمان عفو بین الملل طی بیانیه هایی در ۱ آذر٬ ۲ آبان و۲ مهر ۸۷ (۲۱ نوامبر٬ ۲۳ اکتبر و ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۸) بازداشت این فعالین دانشجویی را محکوم و خواهان آزادی بی قید و شرط آنان شده بود.
۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) سالروز رسمیت زیان ترکی آذربایجانی در آذربایجان است. آذربایجانیها هر ساله با هدیه کتابهای ترکی و پخش اعلامیه در سطح شهرهای آذربایجان، برگزاری مراسمات فرهنگی و آتش بازی یاد و خاطره یکسال رسمیت یافتن زبان ترکی در آذربایجان را گرامی داشته و این روز را جشن می گیرند.
حکومت ایران هر ساله همزمان با ۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) از برگزاری مراسمات جشن سالروز رسمیت زیان ترکی آذربایجانی ممانعت می کند. شرکت کنندگان و برگزار کنندگان این مراسمات مورد آزار و اذیت قرار گرفته و بازداشت و زندانی می شوند.
سعید چلبیانی فعال فرهنگی آذربایجانی و مدیر گروه فرهنگی کودکان «وارلیق» که در جریان برگزاری مراسم ۲۱ آذر ۸۸(۱۲ دسامبر ۲۰۰۹)در تبریز بازداشت شده بود روز شنبه ۱۲ دی ۸۸(۲ ژانویه ۲۰۱۰) پس از تحمل ۲۴ روز بازداشت موقت به قید وثیقه ۲۰ میلیون تومانی از زندان تبریز آزاد شده است.
این فعال آذربایجانی ۱۹ آذر ۸۸(۱۰ دسامبر ۲۰۰۹) در جریان برگزاری مراسم جشن خصوصی در منزل یکی از فعالین آذربایجانی توسط مامورین اداراه اطلاعات بازداشت شده بود. این مراسم فرهنگی با شعرخوانی گروه فرهنگی کودکان با نام وارلیق و نواختن موسیقی آذربایجانی برگزار شده بود اما ماموران امنیتی ایران با حمله به مراسم به صورت عده ای از مهمانان گاز فلفل پاشیده و ضمن ضبط کارت شناسایی تمام افراد حاضر در مجلس، این فعالین را بازداشت کرده بودند.
اتهام چلبیانی اجتماع و تبانی جهت ارتکاب جرم بر علیه امنیت ملی از طریق برگزاری مراسم خصوصی بزرگداشت ۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) عنوان شده است.
پیش از این نیز رضا گردانی، جمیل تسوجیان و بهرام بهیمی که در همین مراسم بازداشت شده بودند ۱ دی ۸۸(۲۲ دسامبر ۲۰۰۹) به قید وثیقه از زندان تبریز آزاد شده اند.
بازداشت موقت طولانی مدت
مسئولین امنیتی ایران فعالین سیاسی و فرهنگی آذربایجانی را به صورت خودسرانه بازداشت و مدتهای طولانی بدون محاکمه وملاقات با وکیل و خانواده در بازداشت نگه می دارند.
ماموران امنیتی در جریان مراسم خاکسپاری چنگیز بخت آور در ٨ دی ٨٨(۲۹ دسامبر ۲۰۰۹) هنگامی که شرکت کنندگان در مراسم خاکسپاری از قبرستان مارالان خارج می شدند به آنها حمله کرده و با استفاده از چماق و زنجیر و گاز اشک آور مردم را مورد ضرب و شتم قرار داده و عده ای را بازداشت کردند.
هادی مرتضی سیلاب مدیر مسئول نشریه دانشجویی "دان اولدوزو" در دانشگاه صنعتی اصفهان، علی تهمتن استاد موسیقی آذربایجانی، رضا ابری و یعقوب وجودی از فعالین مدنی آذربایجانی که در این مراسم بازداشت شده بودند پس از گذشت بیش از یک ماه از زمان دستگیری همچنان در بازداشت به سر می برند. از سرنوشت فرزین اصغری و علی ایمانی دیگر بازداشت شدگان در این مراسم اطلاعی در دست نیست.
بازداشت این افراد پس از آن صورت گرفته است که آنها در مراسم خاکسپاری چنگیز بخت آور شرکت کرده و پس از نثار گل شعارهایی مبنی بر تسلیت این ضایعه به آذربایجانیها سرداده و مارش ملی آذربایجان را خوانده اند.
اتهام این فعالین تبلیغ علیه نظام، عضویت در گروههای غیرقانونی و اجتماع و تبانی جهت ارتکاب جرم بر علیه امنیت ملی از طریق شرکت در مراسم تشییع عنوان شده است.
چنگیز بخت آور از فعالین شناخته شده آذربایجانی در تبریز است که در سالهای اخیر به خاطر مبارزاتش در راستای خواستهای ملی و زبانی آذربایجانیها از سوی ماموران امنیتی ایران بازداشت و به زندان محکوم گردیده بود.خانواده بخت آور با توجه به سلامت جسمی او، ماموران امنیتی ایران را به دخالت در مرگ این فعال آذربایجانی متهم می کنند.
توقیف کتابهای شعر ترکی آذربایجانی
فشار بر شعرا و نویسندگان آذربایجانی در سده اخیر و پس از روی کار آمدن حکومت پهلوی در ایران افزایش یافته است. نهادهای ناظر بر امور نشر در ایران انتشار کتب به زبان ترکی آذربایجانی را منع نموده و محدودیتهای فراوانی در چاپ این آثار فرهنگی اعمال می کند. حکومت ایران در سال ۱۳۲۵(۱۹۴۶) اقدام به سوزاندن صدها هزار جلد کتاب به زبان ترکی آذربایجانی در آذربایجان نموده است.
کتابهای شعر ترکی «الیمده اللی بارماق» اثر نگار خیاوی ، «سو پیچیلتیسی» اثر ملیحه عزیزپور و «باهار گلمدی» اثر سامان حسن زاده از شعرای آذربایجانی در ایران که در جمهوری آذربایجان چاپ شده بود به هنگام ورود به کشور توسط ماموران اداره اطلاعات در مرز آستارا توقیف شده است.
ماموران اداره اطلاعات آستارا ۲۵ دی ۸۸(۱۵ ژانویه ۲۰۱۰) به هنگام ورود اتوبوس حامل کتابها به کشور کتب شعر را توقیف و اتوبوس حامل این کتابها را جریمه نموده اند.
وزارت ارشاد ایران از صدور مجوز برای چاپ این کتب شعر ترکی آذربایجانی خودداری نموده بود و بعضی از این کتابها پس از پنج سال از زمان تقاضای مجوز چاپ، موفق به اخذ مجوز نشده بودند.
چندی پیش نیز مسئولین اداره ارشاد قم از صدور مجوز برای انتشار کتابهای شعر و ادبیات آذربایجانی به نامهای ائل ادبیاتی و دیوان اشعارعلی سیفی خودداری کرده بودند.
گزارش ماهانه انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران (آداپ)- دسامبر ۲۰۰۹
نقض سیستماتیک حقوق انسانی آذربایجانیها در ایران در ماه دسامبر سال ۲۰۰۹ همچون ماههای گذشته ادامه داشت. با مرگ مشکوک چنگیز بخت آور، جامعه آذربایجانیها در ایران برای چندمین بار در طی سالهای گذشته شاهد مرگ فعالین شناخته شده آذربایجانی بود. بازداشت و احضار فعالین آذربایجانی در ماه نوامبر به دلیل همزمانی با ۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) و برگزاری مراسمات ویژه این روز افزایش یافته است. محدویتهای فرهنگی و صدور احکام حبس برای فعالین آذربایجانی در ماه دسامبر نیز ادامه یافت و آذربایجانیها از حق اجتماع آزادانه و بیان خواسته های خود محروم بوده اند.
مرگ مشکوک چنگیز بخت آور فعال آذربایجانی
جسم بی جان چنگیز بخت آور فعال شناخته شده آذربایجانی روز يکشنبه ۶ دی ٨٨(۲۷ دسامبر ۲۰۰۹) در محل کارش در نیروگاه برق تبریز پیدا شد. همکاران او چندین ساعت پس از مرگ، جسد او را در اتاق محل کارش یافته اند.
خانواده بخت آور با توجه به سلامت جسمی او، ماموران امنیتی ایران را به دخالت در مرگ این فعال آذربایجانی متهم می کنند.
مامورین اداره اطلاعات تبریز خانواده بخت آور را جهت دفن هرچه سریعتر جسد تحت فشار قرار داده بودند و تهدید کرده بودند که در غیر اینصورت جسد بخت آور را در مکانی نامعلوم و بدون اطلاع خانواده دفن خواهند کرد.
بر اساس معاینات اولیه علت مرگ بخت آور سکته قلبی عنوان شده است و جسد به منظور تعیین علت دقیق مرگ توسط اداره پزشکی قانونی کالبد شکافی شده است اما نتایج کالبد شکافی هنوز مشخص نیست. خانواده بخت آور با توجه به وابسته بودن اداره پزشکی قانونی به نهادهای امنیتی ایران نتایج کالبد شکافی را رد می کنند.
چنگیز بخت آور از فعالین شناخته شده آذربایجانی در تبریز است که در سالهای اخیر به خاطر مبارزاتش در راستای خواستهای ملی و زبانی آذربایجانیها از سوی ماموران امنیتی ایران بازداشت و به زندان محکوم گردیده بود.
بازداشت فعالین آذربایجانی
ماموران امنیتی ایران صبح روز سه شنبه ٨ دی ٨٨ (۲۹ دسامبر ۲۰۰۹) پس از برگزاری مراسم تشییع جنازه چنگیز بخت آور در قبرستان مارالان تبریز به شرکت کنندگان در مراسم حمله و پس از پرتاب گاز اشک آور و ضرب و شتم مردم ۲۲ تن از شرکت کنندگان در مراسم را بازداشت کردند.
ابراهیم فرج زاده، هادی مرتضی سیلاب، علی تهمتن، رضا ابری، هوشنگ رضائی، فرزین اصغری، علی ایمانی، محمد رضا یوسفی، ابراهیم آسمانی و سه برادر به نامهای مهدی،مجید و نصیب جوادپور از جمله بازداشت شدگان می باشند.از میان بازداشت مجيد، مهدي و نصيب جوادپور و چند تن دیگر در طی روزهای گذشته آزاد شده اند اما بقیه همچنان در بازداشت به سر می برند.
در جریان این درگیری ماموران امنیتی با پاشیدن گاز فلفل به چشمان عباس لسانی ، هادی حمیدی شفیق ، محمد تاجدهی و حسین نصیری از فعالین مدنی آذربایجانی، به شدت آنها را مورد ضرب و جرح قرار دادند.
پیش از برگزاری مراسم نیز ماموران اداره اطلاعات تبریز در تماسی تلفنی با عباس لسانی فعال شناخته شده آذربایجانی وی را به مرگ تهدید کرده بودند و از او خواسته بودند تا سریعا تبریز را ترک و در مراسم تشییع جنازه و مجلس ترحیم شرکت نکند.
نیروهای امنیتی همچنین با حضور در مجلس ترحیم چنگیز بخت آور که عصر همان روز در مسجد امام علی شهرک رشدیه تبریز برگزار شده بود یعقوب وجودی فعال آذربایجانی در تبریز را بازداشت و اقدام به فیلمبرداری از شرکت کنندگان در مراسم کرده اند.
چنگیز بخت آور از فعالین شناخته شده آذربایجانی در تبریز بود که در سالهای اخیر به خاطر مبارزاتش در راستای خواستهای ملی و زبانی آذربایجانیها بارها بازداشت و به زندان محکوم گردیده بود.خانواده بخت آور معتقدند که مرگ او یک مرگ طبیعی نبوده و ماموران امنیتی ایران در مرگ وی نقش داشته اند.
برگزاری مراسم ۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) در آذربایجان هرساله با ممانعت جدی مقامات حکومت ایران مواجه بوده است.
۲۱ آذر(۱۲ دسامبر) سالروز رسمیت زیان ترکی آذربایجانی در آذربایجان در سال ۱۳۲۴(۱۹۴۵) است و آذربایجانیها هر ساله با هدیه کتابهای ترکی و پخش اعلامیه در سطح شهرهای آذربایجان، برگزاری مراسمات فرهنگی و آتش بازی یاد و خاطره یکسال رسمیت یافتن زبان ترکی در آذربایجان را گرامی داشته و این روز را جشن می گیرند.
سعید چلبیانی، رضا گردانی، جمال تسوجیان و بهرام بهیمی از فعالین آذربایجانی در تبریز روز پنجشنبه ۱۹ آذر ۸۸ (۱۰ دسامبر ۲۰۰۹(در جریان مراسم جشن خصوصی در منزل یکی از این فعالین آذربایجانی که به مناسبت ۲۱ آذر برگزار شده بود بازداشت شدند. از این میان رضا گردانی، جمال تسوجیان و بهرام بهیمی ۱ دی ۸۸ (۲۲ دسامبر ۲۰۰۹) پس از تحمل ۱۳ روز بازداشت موقت به قید وثیقه ۲۰ میلیون تومانی از زندان تبریز آزاد شدند اما سعید چلبیانی همچنان در بازداشت به سر می برد.
مامورین امنیتی پس از حمله به این مراسم خصوصی به چشمان عده ای از حاضران در مجلس گاز فلفل پاشیده و کارت شناسایی و موبایل بیش از صد تن از حاضران در مجلس را ضبط نموده اند.
در این مراسم گروه شعر خوانی کودکان وارلیق اقدام به خواندن شعر نموده و موسیقی آذربایجانی نواخته شده است.
حسن دمیرچی(استاد موسیقی آذربایجانی)،آیدین شفیعی و یعقوب تقوی از حاضران در این مجلس مهمانی چند روز پس از برگزاری مراسم به اداره اطلاعات تبریز احضار و مورد بازجویی قرار گرفته اند.
در همین رابطه مصطفی عوض پور، هدایت ذاکر، احمد والایی، جلال محمدی، محمدرضا محمدخانی، ابراهیم آسمانی و عیسی قربان علیزاده از فعالین آذربایجانی در تبریز روز جمعه ۲۰ آذر ۸۸ (۱۱ دسامبر ۲۰۰۹) زمانی که به قصد شرکت در مراسم فرهنگی به مناسبت ۲۱ آذر (۱۲ دسامبر)به تالاربنفشه تبریز مراجعه کرده بودند بازداشت شدند.این افراد پس از چند ساعت بازداشت در حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی تبریز به قید کفالت آزاد و در روزهای بعد جهت بازجویی چندین بار به اداره اطلاعات احضار شدند.
پیش از این قرار بود مراسم فرهنگی ۲۱ آذر )۱۲ دسامبر)در این تالار برگزار شود اما مسئولین برگزاری مراسم پس از دستگیریهای فعالین آذربایجانی در ۱۹ آذر ۸۸ (۱۰ دسامبر ۲۰۰۹) تصمیم به لغو این مراسم گرفته بودند.
شایان ذکر است شهر تبریز روز شنبه ۲۱ آذر ۸۸ (۱۲ دسامبر ۲۰۰۹)جوی امنیتی به خود گرفته بود و ماموران نیروی امنیتی و انتظامی برای کنترل عبور و مرور شهروندان پستهای ایست و بازرسی ایجاد کرده بودند.
مسابقات تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز در ماههای اخیر به صحنه طرح مطالبات آذربایجانیها تبدیل شده است و هواداران این تیم در تهران و تبریز و دیگر شهرهای آذربایجان با سر دادن شعارهای «یاشاسین آذربایجان»، «آذربایجان وار اولسون دوشمنلری خوار اولسون» و «تورک دیلینده مدرسه» اقدام به طرح مطالبات ملی آذربایجانیها و تشویق این تیم می کنند.ماموران امنیتی و انتظامی با حمله به هواداران این تیم آذربایجانی، مانع تشویق این تیم با شعارهای ترکی می شوند.مامورین امنیتی و انتظامی ضمن تفتیش بدنی هواداران این تیم از ورود پارچه نوشته های ترکی آذربایجانی که برای تشویق این تیم تهیه می شود ممانعت می کنند.
یونس نوروزی، وحید منافی و چند تن دیگر از هواداران تیم تراکتورسازی تبریز روز جمعه ۱۳ آذر ۸۸(۴دسامبر ۲۰۰۹) در جریان مسابقه فوتبال بین تیمهای فوتبال تراکتور سازی تبریز و صبای قم بازداشت و پس از دو روز بازداشت موقت با دادن تعهد از اداره اطلاعات تبریز آزاد شده اند.
بازداشت این افراد در ورزشگاه سهند تبریز و هنگامی روی داده است که این افراد پارچه نوشته ای با عنوان «بارسلونای آذربایجان، تراختور تراختور» در دست داشتند و شعار «یاشاسین آذربایجان» در تشویق این تیم آذربایجانی سر داده اند.
بازداشت شدگان در مدت بازداشت در حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی تبریز مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند.
در همین رابطه حامد ختاره دانشجوی حسابداری و از هواداران تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز روز چهارشنبه ۲ دی ۸۸ (۲۳ دسامبر ۲۰۰۹) توسط ماموران نیروی انتظامی در ورزشگاه اکباتان تهران بازداشت و پس از تحمل روز بازداشت موقت آزاد شد.
بازداشت این هوادار آذربایجانی تیم فوتبال تراکتورسازی در جریان بازی این تیم با تیم راه آهن تهران صورت گرفته است. مامورین نیروی انتظامی درحین تفتیش بدنی تماشاگران و پس از آنکه جزوه ای در خصوص خواستهای ملی و زبانی آذربایجانیها و تبعیضات صورت گرفته بر آذربایجانیها در ایران در دست ختاره یافتند وی را بازداشت کرده بودند.
همچنین عده ای از هواداران تیم تراکتورسازی پس از پایان مسابقه این تیم با سردادن شعارهایی در رابطه با حقوق زبانی و ملی و انسانی آذربایجانیها اقدام به راهپیمایی در خیابان منتهی به استادیوم اکباتان نمودند. این راهپیمایی مسالمت آمیز با حمله گارد ضدشورش نیروی انتظامی و پرتاب گاز اشک آور و ضرب و شتم مردم و بازداشت عده ای از تظاهر کنندگان به پایان رسید از تعداد بازداشت شدگان و وضعیت آنها اطلاعی در دست نیست.
ماموران نیروی انتظامی با تفتیش بدنی هواداران تیم تراکتورسازی مانع از ورود پرچم و پارچه نوشته های ترکی به داخل استادیوم بازی شده اند.
استاد موسیقی آذربایجانی که در یکی از شهرهای مرزی استان اردبیل مشغول آموزش موسیقی و تشکیل گروه ارکستر بود توسط مامورین امنیتی حکومت ایران بازداشت شده است.
هویت فرد بازداشت شده تا کنون مشخص نیست اما به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا اتهام این تبعه جمهوری آذربایجان آموزش موسیقی در این شهر مرزی استان اردبیل بوده و بر اساس خبر منتشر شده در این خبرگزاری این استاد موسیقی متهم است که با آموزش موسیقی آذربایجانی و تشکیل گروه ارکستر اقدام به ترویج فرهنگ بیگانه نموده است.
سفارت و کونسولگری جمهوری آذربایجان در ایران تا کنون از کم و کیف بازداشت فرد مزبور اظهار بی اطلاعی می کنند.
در سالهای گذشته محدودیتهای فرهنگی در منطقه آذربایجان در شمال غرب ایران به شدت افزایش یافته است. حکومت ایران با بیگانه شمردن زبان، موسیقی و آداب و رسوم آذربایجانیها هر گونه تلاش در جهت احیای فرهنگ آذربایجانی را ترویج فرهنگ بیگانه قلمداد کرده و فعالان عرصه فرهنگی را تحت فشار قرار داده است.
ضرب و شتم فعالین مدنی آذربایجان
حکومت ایران در طی سالیان گذشته از برگزاری مراسم بزرگداشت فقهایی که نظرات متفاوتی با رهبریت مذهبی ایران دارند ممانعت می کند.
ماموران نیروی انتظامی روز پنجشنبه٣ دی ٨٨)۲۴ دسامبر ۲۰۰۹) از برگزاری مراسم مجلس ترحیم آیت الله منتظری در مسجد سید ممانعت نمودند.
بدنبال ممانعت از برگزاری مراسم و تجمع مردم در مقابل درب مسجد، مامورین انتظامی به مردم حمله کرده و عده ای را مورد ضرب و شتم قرار دادند. در جریان این درگیری رئوف طاهری فعال سیاسی در زنجان و برادر زن سعید متین پور فعال حقوق بشر و روزنامه نگار آذربایجانی به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفته و مجروح شد.
همچنین دو تن از شهروندان آذربایجانی که در جریان این مراسم بازداشت شده بودند پس از چند ساعت بازداشت آزاد شده اند.
پیش از این نیز آیت الله شریعتمداری مرجع تقلید آذربایجانیها که در اوایل انقلاب خواهان اعطای نوعی خودگردانی به مناطق اقلیتهای اتنیکی و جدایی دین از سیاست بود از سوی مقامات حکومت ایران تحت بازداشت و فشار قرار داشت.مقامات ایران در سال ۵۸ (۱۹۷۹)عده زیادی از مقلدان این مرجع شیعه را اعدام و تبعید و زندانی نموده بودند و از برگزاری مراسم بزرگداشت این مجتهد ممانعت نمودند.
آزادی از زندان
احسان نجفی نسب فعال دانشجویی آذربایجانی در دانشگاه تبریز ۱ دی ٨٨ (۲۲ دسامبر ۲۰۰۹) پس از تحمل دوران محکومیت با عفو مشروط از زندان تبریز آزاد شده است.
این فعال دانشجویی ۲۰ بهمن ۸۷ (۸ فوریه ۲۰۰۹) طی حکمی از سوی شعیه یک دادگاه انقلاب تبریز به ریاست قاضی حملبر به یکسال حبس تعزیری و دو سال حبس تعلیقی محکوم گردیده بود.
نجفی نسب در اویل تابستان ۸۷ (۲۰۰۸) به همراه ۷ تن دیگر بازداشت و پس از سه ماه بازداشت موقت به قید وثیقه از زندان آزاد شده بود.
اتهام این فعال دانشجویی مشارکت در تشکیل گروه جهت بر هم زدن امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام از طریق مدیریت وبلاگ جنبش دانشجویی آذربایجان(آذوح) عنوان شده است.
علی حسین نژاد فعال مدنی آذربایجانی ۳ دی ۸۸ (۲۴ دسامبر ۲۰۰۹) پس از تحمل سه ماه بازداشت موقت در ادارات اطلاعات شهرهای ارومیه و ماکو به قید وثیقه ۲۰۰ میلیون تومانی از زندان آزاد شده است.
این فعال آذربایجانی ۴ مهر ۸۸ (۲۶ سپتامبر ۲۰۰۹) و پس از آنکه که جهت مرخصی یک هفته ای از زندان ماکو آزاد شده بود توسط مامورین اداره اطلاعات در مغازه اش بازداشت شده بود.اتهام حسین نژاد جاسوسی برای ترکیه عنوان شده است.
این فعال آذربایجانی پیش از این نیز به اتهام دعوت مردم به شرکت در تجمع اعتراضی در ۱ خرداد ۸۶ (۲۲ می ۲۰۰۹) و در سالگرد چاپ کاریکاتور توهین آمیز روزنامه دولتی ایران به هشت ماه حبس تعزیری محکوم شده بود و مشغول گذراندن دوران محکومیت خود بود.
فشار بر زندانیان سیاسی آذربایجانی در زندان اردبیل
ودود سعادتی، رحیم غلامی، بهروز علیزاده و علی عباسی از زندانیان سیاسی آذربایجانی که برای اجرای حکم در زندان اردبیل به سر می برند تحت فشار و آزار و اذیت مسئولین زندان قرار دارند.
رئیس زندان اردبیل به مدیر داخله زندان اردبیل دستور داده تا زندانیان مشکل ساز، خطرناک و دارای بیماریهای سخت را به بند ۷ زندان که زندانیان سیاسی در آن نگهداری می شوند منتقل نموده و پرسنل زندان با فحاشی به عقاید و افکار این افراد آنها را تحت فشار قرار دهد.
بدنبال اعتراض ودود سعادتی به توهین پرسنل زندان و سیاست رئیس زندان اردبیل در تحت فشار قرار دادن و تحقیر زندانیان سیاسی آذربایجانی،این زندانی سیاسی روز پنجشنبه ۱۹ آذر ۸۸ (۱۰ دسامبر ۲۰۰۹) به مدت دو روز به سلول انفرادی زندان اردبیل منتقل شده بود.
صدور احکام حبس
پس ازانتشار فیلمی در اینترنت که محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین ایران (كه از موسوي حمايت كرده است) را در حال بازگویی جوکی در مورد آذربايجانيها نشان میدهد شهرها و دانشگاههای آذربایجان به صحنه اعتراضات آذربایجانیها تبدیل شد.
در جریان یکی از این اعتراضات در ۴ خرداد ۸۸ (۲۵ می ۲۰۰۹) و همزمان با سخنرانی میرحسین موسوی در تبریز ماموران امنیتی با حمله به عده ای از حاضرین در محل سخنرانی که شعارهایی در محکومیت این عمل خاتمی سر می دادند، آنها را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و عده زیادی را بازداشت کرده بودند.
عبدالله صدوقی، فرید باقرزاده، آرمین شاکران وحیدی، برات دادگر، بابک مینقی(فیلمساز) و اصغر قدیمی(دانشجوی دانشگاه آزاد تبریز) از فعالین آذربایجانی در تبریز ۱۲ آبان ۸۸ (۳ نوامبر ۲۰۰۹) طی حکمی از سوی شعبه ۱۱۱ جزائی تبریز به نود و یک روز حبس و سی ضربه شلاق که به مدت دوسال به تعلق در می آید محکوم گردیدند.
بر اساس حکم صادره قاضی محمدی رئیس شعبه ۱۱۱ جزائی تبریز اتهام این افراد را اخلال در نظم عمومی عنوان کرده است. آنها متهمند که از طریق سردادن شعارهایی بر علیه سید محمد خاتمی و درخواست حقوق زبانی آذربایجانیها به ایجاد سر و صدا در حین سخنرانی میرحسین موسوی در ورزشگاه تختی پرداخته اند.
متهمین در طول دوره بازداشت و دادرسی از حق داشتن وکیل محروم بوده اند و در دوران بازداشت مورد ضرب و شتم و شکنجه قرار گرفته اند.
ممانعت از فروش کتابهای ترکی آذربایجانی در نمایشگاه کتاب
ماموران اداره اطلاعات تهران ۵ آذر ۸۸ (۲۶ نوامبر ۲۰۰۹)با مراجعه به نمایشگاه کتاب انتشارات پینار از عرضه کتابهای ترکی آذربایجانی در این نمایشگاه ممانعت نمودند و از مسئولین نمایشگاه خواستند تا کتابهای ترکی به نمایش گذاشته شده در این فروشگاه را جمع آوری نمایند.
مامورین همچنین در تماسی تلفنی با شریفه جعفری مدیر انتشارات پینار، فروش كتابهای ترکی در مناطق جنوبی تهران را که اکثریت ساکنان آن آذربایجانی هستند حساس خوانده و تهدید به لغو مجوز انتشارات پینار در صورت ادامه عرضه کتابهای ترکی آذربایجانی در این منطقه نمودند.
ممانعت از عرضه کتابهای ترکی آذربایجانی در نمایشگاه کتاب انتشارات پینار در حالی صورت می گیرد كه تمام كتابهاي تركي عرضه شده در این نمايشگاه داراي مجوز چاپ و نشر از وزارت فرهنگ و ارشاد ایران بوده است.
چندی پیش نیز هیأت ناظر وزارت فرهنگ و ارشاد ایران مانع از حضور ناشران کتابهای ترکی آذربایجانی در نمایشگاه سراسری کتاب ایران در ارومیه شده بود. فشار بر ناشران آذربایجانی در سالهای اخیر افزایش یافته و وزارت فرهنگ و ارشاد ایران صدور مجوز برای این ناشران جهت چاپ کتابهای ترکی آذربایجانی را محدود کرده و این ناشران تحت فشار مقامات امنیتی ایران قرار دارند.