الینده فنار
د. لطیف
بیر سس دویمورام داها، اوزاق کند دن
همده آخار سولاری، بوغولموش بند دن
اولمایا سحر گؤچوب بو یئردن؟
اولمایا باهار کوسوب بو ائلدن؟
بیر آغیر گئجه ده، اوخویور یاغیش قوشو؛
آ...!
گئجه ظولماتدا سانکی میدان ائدیر بیر هیولا
نه وحشتلی بیر سس، ندیر بو؟
گئجه قپ قره
چئوره سانکی سیلدیرمدیر دره
یئل چیغیریر
گؤی باغیریر
و شهر شبهه کیمی، اؤز تکلیگینده بوغولوب
قلبینه سانکی خنجر سوخولوب
آه، ندیر بو؟
بوروموش اؤلکه نی بیر آغیر قورخو
هر شئی غریب
هر شئی مهیب
ائله بیلکی بیر فاجعه دوغولوب
ائله بیلکی جهنم قورولوب
او سس تانیش دئگیل
او سس باریش دئگیل
او سس غریبه دیر
او سس عجیبه دیر
اولمیا نفس گئدیب بو سئلدن؟
اولمیا صاباح کوسوب بو ائلدن؟
الینده فنار، بیر جارچی گئجه
فریاد چکیر اوزاقلاردا نئجه ؛
آهای یاتمایین اویاق ائللر
آهای سولمایین لاله گوللر
سحر یولدادیر، مژده سی گله جک
اؤلکه ده، ظفر نغمه سی اسه جک
او جار سسی یاییلیب سسدن سسه
ظولماتدان ظولماتا قفسدن قفسه
داغلاردا سس سالیب داغدان داغا
باغلاردا سس سالیب باغدان باغا
شهردن شهره، ائلدن ائله
سؤزدن سؤزه، دیلدن دیله.
مهرـ 1390
قالمایب دوران بئله
د. لطیف
غم توتوب رنگ باهاری شور دوران هاردا دیر
جان ائوین ماتم توتوب سرو گولوستان هاردادیر
خوش نسیم جان شتابان اوز قویوب حسرتلره
مه توتوب سانکی شفق او ماه تابان هاردا دیر
سورماییر بیر کس اگر مظلومین هئچ احوالینی
دوشدو طوفان غمه مجنون نالان هاردادیر
موطن گول یاسمن گؤر نه قاریشدی تورپاغا
اود ووروب گؤر نه خزان فریاد و عصیان هاردا دیر
بیرنفس یوخدور شهرده محو اولوب سانکی حیات
محفل جانان صبا او شوق دوران هاردادیر
حکم ائدیر غدار ظلمت قهر اولوب سانکی زمان
جان وئریر عاشیق اگر او مهر جانان هاردادیر
قاصد یئلدن خبر توتدوم نفس بیر کسده یوخ
داد ائوین ناحق توتوب بس عدل و دیوان هاردادیر
آچماییر بیر گول اگر مرصیه دیر بولبول سسی
گئتدی شوق زندگانلیق شور بستان هاردادیر
چون نیداگلدی کی هیجران حکم اولوب عاشیقلره
دای اویانمیر طالعی بخت پریشان هاردادیر
حکم ائدیر مظلوما ذللت چون عدالت گؤرمورم
قهر اولوب دونیا نگؤر سرو خورامان هاردادیر
گؤزلمز بیچاره لر سفاک و ظالیمدن کرم
کاروان عشقی بول تا بیلکی توفان هاردادیر
قالمایب دوران بئله غوغا دوشر بیر گون لطیف
بکله نیر حکم ازل چوخدانکی فرمان هاردا دیر
1390
قان آخیبدیر لاله لر
د. لطیف
ای وطن سس وئر او جانانه گؤزو یوللاردا دیر
قورتولوش فریاد ائدیر ایللر نگؤر کی داردا دیر
ایل یوزاولدو گئتدی جانان چون یخیلمیش کؤرپولر
توتدو بو اؤلکه فلاکت اختیار اغیاردا دیر
گؤر نه ناکسلر بوغوبلار مللتی زنجیر کیمی
مرد اوغوللار او هجر لر هم نگؤر ایثاردا دیر
اولدو بو بستان خزان کؤنلون کیمی ویرانه تک
گلمه دی گولو باهارین گول چیچکلر زار دا دیر
آل قان اولدو اورمو گول گؤز یاشلاری قان آخمادا
گل بو فریادا گینه سس وئر کی ائللر جاردا دیر
سوسدو بولبول غصه دن دای آچماییر گوللر داها
قان آخیبدیر لاله لر نازلی باهارین هاردا دیر
دیل کسرکن هم دوداق قهار اولوب خلقه قنیم
شور آزادلیق توکنمز شعله تک افکاردا دیر
چوخلو طغیان وار هله یوللار قارانلیق دیر اگر
قووزانار طوفانکیمی حلقوم سسی طوماردا دیر
نامه ای به فردوسی (3)
د. لطیف
دوام سخن را در این داستان
نیوشی ز تاریخ و از مردمان
ز ایران حکایت تو از باستان
کفایت نمودی به ظن و گمان
نشاید چنین قصه ها بافتن
که شمشیر کین آنچنان آختن
چه باشد روایت ز هر خود ستان
که شرم آورد بر زبان و بیان
زهیبت زدی دم تو عقلت کجاست
وطنرا چنین شیوه ای بر خطاست
شدی غره بر تبارت چنان بیخودی
چه بودی مگر آنچنان پر شدی؟
نبینی که میهن سراسر عزاست
ز دزدان و دیوان که ایران فناست
چه آید ملل را زبانت بکار
مگر قصد دارند نوشتن شعار
به دنیا اگر نیک چون بنگری
که باشد به انسانیت مهتری
هر آنکس شود بر ملل بد نظر
نبرده ست از آدمیت اثر
ببرّد کسی چون زبان دگر
نشاید بنامد که خود را بشر
مکن منع خلقی که دارد زبان
زبان آلت سخن گفتنست و بیان
مشو غره بر زبانت که تو اینچنین
نداری خبر از زبانها یقین
به فارسی زنی چون شکر را مثل
که شهدست ترکی مثال عسل
نبردی اگر زین زبان بهره ای
نباشد دلیلی بخود غره ای
چو فرزانه ای این زبان یار گیر
ز حکمت هنر از عسل بار گیر
بترکی سخن از هنر باز گو
که مستت کند لذتش چون صبو
شکر را چه باشد عسل را مقام
گواراست نغز سخن در کلام
زلالست ترکی چو آن شهد جام
شکر را نباشد چنین رسم و نام
بیا و به ترکی سخن باز کن
که علم و هنر را سر آغاز کن
خوش آید که شعر و ادب را بگوش
غزلها به ترکی رباید که هوش
چو گنج ادب بهره گیری از آن
بیابی که فضل جهان بیکران
دریغا که در نامه ات از یاد رفت
که عمرت چه بیهوده بر باد رفت
الفبا گرفتی تمامش عرب
زشعر و سخن موسیقی هم طرب
چرا غره ای این چنین بر خودت
چه آید زبان ملل را بدت
مگر در جهان چه سر کرده ای
جز آنکه خودت را بتر کرده ای
که آن یاوه ها بر وطن بهر چیست
که ایران دگر با تو دمساز نیست
فدای تنفر گشته ایران چه سان
که نکبت تراود خجالت از آن
تو توصیف کردی زنان را بسگ
چنین تهمتی بر تو باشد که ننگ
به حرمت بر آور ستایش زنان
که عزت چنین بانوان را بدان
که خوبست انسان بدان تربیت
نیابد عزت که بی تربیت
چنین ست عز و بشر دوستی
وجاهت ندارد کدر دوستی
کند فخر تهران اگر بر نژاد
به روزی شود کل ایران به باد
چو ایران شود گر سرای راسیسم
وطن را بخون برکشد پان ایرانیسم
نباشد کسی را که اخلاق یاد
بگوشش شود معرفت همچو باد
کجا ماند پرسند ترا شخصیت
چرا گشته ای همچو بی تربیت؟
ز توهین بترکان دلت گرخوش ست
دریغا زبانت زبان فحش ست
ز وحشیگری لات اگرسرخوشست
عجب نیست آنراکه او ناخوشست
کسی را نباشد اگر معرفت
چرا هم شود لات و بی تربیت؟
به ملت دهی تو لقب فحش خر
کجا برده ای از ادب بار و بر؟
ترا آبرو تربیت هیچ نیست؟
که وحشیگری اینهمه بهرچیست؟
ز نفرت چه ها برده ای بهره ای؟
که چون اجنبی گرقسم خورده ای!
ز لاتی چه باشد کسان را هدف
نماید که آن یاوه ها همچو کف
به پرهیز از نفرت و کهتری
بفضل و ادب چون شود مهتری
مگر لات گشته ست تهران مدام
ملل را دهد فحش بجای سلام!
چو مرکز اگر اینچنین سرسر است
که تهران مگر لات پرور است؟
چو ایران بشد دشمن مردمان
بیاراست خونین زمین و زمان
پدید آمدند عده ای مفتخور
شکمها ز غارت همی پر ز پر
تو که جار کردی راسیسمی بپا
جهالت بسی چون بدین رو روا
چه داری ز بیهودگی منفعت
کجا جای دارد که روبه صفت
به پستی شکستی وطن را غرور
به نفرت بکردی ملل را ترور
گر ایران شود چون بدینسان مباد
که نفرت دهد چونکه آنرا به باد
بکبرت چو بینی خلایق ز دور
که امراض گشتی وطن را شرور
تو که بر وطن می زنی دست پس
مبادا که افتی به پایش چو خس!
ز خط خطر کرده ای چون عبور
به دشنام گفتی: خلایق بگور!
ندیدی تهران دهی کنج دشت
به قاجار همت که آباد گشت
به دشتی چو سوزان بود اصفهان
بهشتی از آن ساختند صفویان
که ترکان ترا همچو آراستند
به بذل و کرامت بدو خواستند
ز ترکان هزار سال فرمانروا داشتی
که در سایه اش قد بر افراشتی
بساختند آنان که این سرزمین
بتاریخ ثبت است اینان یقین
که ترکان زبان ملل گرامی داشتند
خلایق درفش زبان را بر افراشتند
که آزاد می بود در ایران بیان
به هر گویش و لهجه و هر زبان
مللرا چه ترک و چه فارس و عرب
دمی بود حتتا به جمعی طرب
زبان عرب فارسی هم ز ترک
که بود حرمتی بس کریم و سترک
گرفتی تو اکنون که خنجر بدست
زبان ملل را بریدی چو خست
بکردی چنین بر وطن سؤ قصد
که فرهنگ ویرانه شد حصر و نثد
بمردم تو دیگر مگو از هنر
نشاید هنر را همی بی هنر
هنر نیست ایرانیان را و بس
که باشد در ایران هنر خار و خس
جهالت شود بر وطن چون بسیج
هنر هیچ گردد هنرمند گیج
در ایران نمای هنر تهمت است
هنر را همی بی هنر نکبت است
بمردم چو گوید هنرمند سوسک
نباشد بذاتش نکوئی سلوک
کند مردمی را چو تحقیر و جوک
کجا جای دارد که عقل سبک
چو شخصی زنکبت شودخود ستان
نماید که ذاتش همی بد ستان
چوهجوی چنین بروطن مضحکست
که آن عقده هایش بر او مهلکست
به ترکان اهانت کند چون کسی
فخارت نیابد چو خار و خسی
بر آید به روزی ملل را خروش
بگردد که آن یاوه گو چون خموش
کسی را چو زشتی بباشد بیان
نماید کسان را که رذلش عیان
ندارد چو شخصی اگر معرفت
به پستی بباشد که او بد صفت
اهانت کند چون ملل را به جوک
ز آنان برد او لقب کله پوک
فجایع ببار آورد چون سادیسم
که ایران شود لانه پان ایرانیسم
روان خبیث اش شود چون پریش
هماره بدان عقده ها ریش ریش
بجوک گفتنش چون زنددست پیش
که شاید نیفتد عقب تا که خویش
ز کیهان لندن ز تهران چماق
که باشد ملل را در ایران نفاق
راسیسمی شده چون دغلرا پلی
جهالت که شاه ستم سمبلی
ز لمپن ز لات و ز آدمکشان
خجالت شده نام ایران چه سان
بظلمت برندش همی چونکه راه
کنند افتخار بر تباهی و شاه
چاخان ها ببافند ز تاریخ باز
به آن یاوه ها چونکه دارند نیاز
به جعل و دروغ و بکبر و عناد
بغلطد که ایران همی در فساد
بزور و بظلم و جنایت سادیسم
بخون بر کشدچون وطنرا راسیسم
ز ناکس ز لات و ستم پهلوی
شد ایران سرای دغل کجروی
بکردند آنان چو مظلوم کشی
بکشتار عیش و طرب سرخوشی
ز شاه و ز شیخ و ز درباریان
تباه است ایران همی سالیان
به رذل و تباهی که چون وحشیان
که مشهور گشتند ایرانیان
عقب مانده و سرسر و جیره خوار
شدایرانی ازهرجهت پست و خوار
بظالم کند چون کسی بنده گی
نباشد که این شیوه زنده گی
سخن از تمدن در ایران جوکست
بخندد که دنیا به این بند و بست
زشاه و ز رهبر بمردم چه هست؟
ندیدم بدنیا چو فرهنگ پست!
مگو از تمدن که شرم آورد
تفاخر بدان آبرو می برد
چنین است مردم بجان آمده
ز دیوان و دزدان و از عربده
تو دیگر بما گنده گوئی مکن
دروغست تاریخ ات از ریشه بن
دهن را ببند و خموش آنچنان
که رسوا نمودی که خود در جهان
دروغت ملل را همی چون عیان
خجالت شود چونکه ایران بدان
حقیقت فدا گر شود چون بکین
بپاشد به روزی که ایران زمین
بکشتن ملل را به وحشیگری
که ایران کند نقش بازیگری
ز کوروش سخن گفتن و یاو ه ها
چه باشد وطنرا که آن عقده ها
شکایت مکن اینهمه از عرب
که خودگشته ای ذلت ات راسبب
مباحات کنی چون بعصر حجر!
تمدن چه داری ز علم و هنر؟
نگه کن اروپا که نیم قرن پیش
به جنگ جهانش بشد ریش ریش
ولی مردمانش به جهد و تلاش
به از اولش ساختند خوش تراش
چه داردکه تهران شده شهر هرت
همی جز دروغ و دغل چرت و پرت
چه تربیتی باشد آنرا مقام
که با فحش آلوده سازد کلام!
چه باشد ترا تربیت بهره ای!
چرا با ملل بد کنی هرزه ای؟
دگر صبر مردم به آخر رسید
که مرغ رفاقت از ایران رمید
تو خود چون دریدی دگر پرده ها
به نامردی و دشمنی یاوه ها
که ایران دگر با ملل یار نیست
که در هیبتش جز ستم بار نیست
که تهران دگرشهر مردم کشست
که روح وروانش همی ناخوشست
که ایران بشد دوزخ مردمان
نباشد کسی را ز ظلمش امان
به کبر و جهالت راسیمی ز فارس
جهنم بکرد و وطن را هراس
سوارست صدسال به پشت ملل
بشد بر خلایق چو خوف اجل
ندارد که ایران دگر افتخار
که نامش شده بر ملل ننگ و عار
چه باشد قراری در این سرزمین
نشسته که صدها بلا در کمین
بشد دار ایران که کلیت اش
بپاشد که روزی تمامیت اش
اسارت به مردم بشد سرنوشت
ندارد که حاکم ز نیکی سرشت
ز دوران شیخ و ستم پهلوی
تفاوت نبینم در این ماهوی
که ایران همی وه چه بیمارگشت
که نامش دگر بر ملل عار گشت
به زور و چپاول همی چون دنی
سوارست بر پشت مردم همی
وطنرا چنین ظلمی از بهرچیست؟
بنام شریعت که این قهر چیست؟
چه باشد که ایران تمامیت اش
بشد ضد خلقی که ماهیت اش
چو زهری کشنده بود نکبت اش
که ویران گردد از آن هیبت اش
که این سرزمبن چوبه دار گشت
که انسان در آن مثله و زار گشت
بزنجیر کشد چون مللرا سادیسم
چه داند حقوق بشر راسیسم
به ظلم و به زور و به کبر تمام
ملل را کند در وطن قتل عام
عرب را بخواند که تازی تبار
سر جنگ دارد ملل را هزار
بترکان دهد ناسزا فحش سوسک
چو نابخردی چون کند بد سلوک
ملیجک بر آرد دمی چون به جوک
بذلت کند عقده اش را سبک
اهانت کند چون ملل را کسی
همی پست باشد چنان ناکسی
شود چون کسیرا رذالت هدف
چه برده ست از آدمیت شرف؟
راسیسمی دهد چونکه ایران بباد
نماند بخاطر از او هیچ یاد
پان ایران بخود آنچنان شیفته ست
زمین و زمان را بهم ریخته ست
بسرگشتگی عرض خود باختست
ملل را همی آنچنان تاختست
دگر فارسی نفع آحاد نیست!
خلایق زبانش که آزاد نیست!
که مردم ندارند از آن خوش بیاد!
نباشد ملل را بدان اتحاد!
در ایران ملل را زبانهاست بس!
که هر کس کند بر زبانش هوس!
چو خواهی زبان و ملل را غنی
بجو انگلیسی که وحدت همی
بکشورچنین گویشی چون رواست
ملل را سراسر جهان همنواست
به صنعت به علم و هنر پیشتاز
که باشد به گیتی سراسر فراز
ز فارسی ملل را دگر یار نیست
عقب مانده گی چاره کار نیست
که درماندگی چون بدان عاملست
نداد کسی از خرد غافلست
چنین ست ایران که وابسته ست
برویش که علم و هنر بسته ست
ز تهران و مانقورد و ایرانیان
گروهی پدید آید اندر میان
بتازد به میهن همی چون لهب
وطن را بگیرد سراسر تعب
فخارت کند چون به وحشیگری
ز جهل و جنایت همی خودسری
به حکم خیانت به دوز و کلک
مثالی نباشد از آن در فلک
تباهی به پیش آورد بر وطن
ببرد زبان و بدوزد دهن
به خوی سبائت به درنده گی
ز مردم تقاضا کند بنده گی
چو دشمن بجور و جفا و بکین
که سر ها ببرّد به حکم یقین
تبار دگر را کند قتل عام
که میهن شود بر ملل همچو دام
به آتش کشد هر چه آید به پیش
که ایران شودچون دلی ریش ریش
به یغما برد ثروت و گنجها
نصیب خلایق شود رنجها
وطن را بخون بر کشد بهر سود
که جاری شود خونها همچو رود
ملوث همی چونکه ایران زمین
شود زار آنگه خلایق غمین
سر آید ز مردم که صبر و قرار
چو گردد که انسانیت سربدار
نماند کسی را به گیتی صفا
نباشد بیان و زبانها رها
چنین است ایران که ویران شود
اگر بر ملل همچو زندان شود
ز بند ستم بگسلد گر ملل
نباشد دگر بین مردم خلل
بپاشد بدینسان که ایران زمین
که آزاد گردند خلایق کزین
همی بگسلد چونکه زندان ز هم
سر آید ملل را که ظلم و ستم
تو دیگر سخن از تمدن مگو
که باشی خودت چونکه درنده خو
1390
قیام
د. لطیف
قالمادی چاره داها دور ای وطن جار ائله یک
ظولماتا فریاد ائده رکن بیرده طغیان ائله یک
چون باج آلمیش مللتیتن ایللر قارانلیقدان اگر
اود توتارکن گون کیمی ظولماتی ویران ائله یک
خلقیم ای تاریخده مین ایللرکی شهرت صاحبی
نعره تک شیمشک کیمی بیدادا افغان ائله یک
بو وطن جاندیر بیزه کی ائللر اونسوز قالماسین
گل بو جانی اود کیمی بیرده کی ولکان ائله یک
آغ کفن اورمو گؤلونده چون بیچیلمیش مللته
دور قیامت تک بو ظولمه بیرده عصیان ائله یک
چون بلا نازل اولوب دوشمان بو خلقه هر زامان
قهرمانلار اؤلکه سین بیرده گولوستان ائله یک
اولماسا چون بو وطن قالماز بو ائلدن بیر اثر
گل کی عشق جنتی محشور جانان ائله یک
سس سسه هم ال اله وئرمک اوجاداغلارکیمی
بیر لیگی بو اؤلکیه خلقه نگهبان ائله یک
حمله ائدمیش دیو اگر اولموش بوتون خلقه قنیم
وئرمه یک اوز بو راسیسمه ختم دوران ائله یک
هاردا دیر ایمان وطنسیز همده دیلسیز مللته
عشق اولارکن بووطن گل عشقی ایمان ائله یک
عزمسیز همده هارایسیز یوخکی بو خلقه نجات
گل وطن آزادلیقی لا عهد و پیمان ائله یک
دؤزمه ییر محنت لره مظلوم نگؤر فریاد اولوب
ائل گوجویله سئل کیمی اورمونو بستان ائله یک
چون قیام اولموش بتون خلقیم زامان گلدی اویان
قالخاراق ظولمون ائوین بیرده کی تالان ائله یک
قان سوزولموش یوللارا کی دؤزمه ییرمللت داها
سسله نیر یئرگوی دایانما عزم میدان ائله یک
ماوی گؤز
د. لطیف
قارانلیق توتاراق ظولماتدیر وطن
خزان اود ووروب یانیبدیر چمن
گولوستان یاناراق سولوب یاسمن
اوفوقلار توتاراق بولوتلار و چن
ظولمات ماغارا تک آچیبدیر آغیز
نه تاثیر اونا مکتوبلار کاغیز
وطن طعمه دیر اورمو تک پاییز
شهر جار اولوب اوغلان همده قیز
اوفق شفق دیر آچیلار گونش
وطن سسله نیر گونشله بلش
سالیب ظولماتا اولدوزلار ساواش
ظولماتین گؤزو اولوبدور قاماش
صاباحین یولو تبریزدن کئچر
گونش سئوگیسین اوردان سئچر
باهارین قیزی اورمودا چیمر
گونش بوینونا میرواری دوزر
او گؤزل باخیشلار سوکیمی سوزر
بولبول اوخوماز اونسوز نغمه سین
شاعیر غم ائدر دادلی کلمه سین
اوره ک ناله دیر هاردادیر آشیق
او گئدن گؤزلدن بیرده سؤیله سین
ائللر هارایدیر گرمیج اسمه سین
داها دوزلو یئل بیرده گلمه سین
سپر قوم کیمی توزو ائللره
گؤیدن داملارا اوزاق چؤللره
آخیداق چایلاری اورمونو سولاسین
عشقین پیامین او را یوللاسین
او قوراقلیقی دا اوردان توللاسین
اولسون خورامان آینا ماوی گؤز
او حزین ماهنیلار بیرده شیرین سؤز
گلر ائللره باهار سئوگیسی
اولار گونشده ائللر ائلچیسی
جوشار نغمه لر باهارین سؤزو
بنزر گؤیلره اورمونون گؤزو
1390
نامه ای به فردوسی (2)
د. لطیف
بدین داستان چونکه صحبت برفت
دروغست رستم و هم خان هفت
از اول که شد صحبت از پهلوان
که او بود عمری بدنبال نان
سخن از تهمتن ز رستم خطاست
چنین ادعا از حقیقت رهاست
چنان نیست ایران و از دیر باز
که شیخش همی گشته روده دراز
که رستم تهمتن نبود و فراز
معیشت بکردی بدشتی گداز
نمودی به فقر و بدرماندگی روزگار
که او بود ریز و نحیف و نزار
چنین ست رستم به آواره گی
بدر کرد عمری به بیچاره گی
ز زابل ستان بلخ تا اصفهان
عزا بود گوئی زمین و زمان
بخشکید سرچشمه های روان
برفت از خلایق که تاب و توان
بعصر دقیقی در آن روزگار
که زابل بلا در گرفت آزگار
سپارد همی شاعر آنرا به یاد
نبودی کسی بهر یاری و داد
چنین بود گوید که آن زنده یاد
که گشتاسب تقریر شهنامه داد
چه شد نامه شاعر کردگار
هزار بیت باشد از او یادگار
که او بود شهنامه آغاز کرد
به همت شهش نامه را باز کرد
تو گفتی شهنامه از آن تست
از آن کار هجوی نمایان تست
پیامی نمودی که خصم جهان
بپا شد ملل را که جنگی گران
ز جمشید چون بافتی تره هات
به ضحاک دادی هزاره حیات
بسی عقده ها پروریدی چو مار
که زهر نفاقش بشد ماند گار
به نفرت گرفتی قلم را بکار
به درندگی چون همی سوسمار
ملل را زدی تو هزار تهمتی
چه بردی ز انسانیت حرمتی؟
بشد چون همی صحبت از دیو زاد
که آن شیخ خود پایه را کج نهاد
چو باشد اگر پایه ای کج بدان
دوامش رود کج که تا آسمان
تو آن نامه را خود نکردی که رو
که بنوشت شهنامه منصور ابو
تو آن را نه کلا سرایش کرده ای
که هجوی برآن گشایش کرده ای
چنین بود با حیلتی نابکار
که سودا گری بر گرفتی بکار
کز آن گفته را چون دروغ و دغل
نمودی بخود کار کسب و محل
دگر نیست این شیوه ها کار ساز
که حرمت نیابد بدین حیله باز
به پستی و نفرت به بردی کلام
چنین بود اندیشه ات را مدام
تبارت پرستی به قهر و بکین
چرا شد روانت ز کینه عجین
چه باشد نژادت که تو اینچنین
که حلقوم بدان پاره کردی قرین
چه دیدی بزرگی مگر تو درین
شماری خود را چنین برترین
تفاخر چنین بر نژاد مضحک است
چنین ادعا بر زبانها جوک است
مخندان دنیا بخود اینچنین
فخارت نیابی ز جهلت بدین
چو ایران شودگر سرای راسیسم
بخون برکشد ملل را فاشیسم
سر آید بشر را دگر چون قرار
که ایران شود بر ملل تیره تار
رود گر که انسانیت چون به باد
نماند ز صلح و صفا اسم و یاد
رضا خان بشد چون در ایران شاه
نمودش همی جمله کشور تباه
به خون بر کشید چون زبان ملل
بشد بر خلایق چو تیغ اجل
بسوزاند هستی چنان درد ناک
زجورش وطن شد همی تل خاک
نبودش ز توشه سیاست به راه
که شد ارزش مملکت همچو کاه
نه کسب سوادی بر او بهرخویش
ولی شدبساطش مزین به عیش
خرد را نبودی بر او بهره ای
بظلم و ستم برده بود شهره ای
بچاپید چون مملکت سال ها
شد ایران زمین عیش دلال ها
پریشان زغم چون وطن زار گشت
به تیغ اجل همچو خونبار گشت!
زبان ستم آمد اینک هراس
ز حلقوم زبان را برید همچو داس
دروغ و دغل چونکه آمد بکار
که مردم کشی شد به ظالم عیار
نمودش حقوق بشر را تباه
که ایران بشد بر ملل قتلگاه
هدف را جنایت نهاد و کزین
بسوزاند فرهنگ و دانش بکین
ازوگشت غمگین که این سرزمین
که ایران بشد با خیانت عجین
زمینرا ز دهقان گرفتش بملّاک داد
بنامش دو صددهکده به املاک داد
زمانی که او هر کجا دانگ داشت
همانادوصدمیلیونی دربانک داشت
چنین بود مردم که غارت شدند
به فقر و فلاکت به ذلت شدند
شد آن شاه چون نوکر دیگران
که غارت شد ایران کران تا کران
وطن چون بشد مهد بیگانه گان
همی مردمش مظهر گشنه گان
ز اهواز ثروت به برد انگلیس
کایرانی شد هچو یک کاسه لیس
چنین ست ایران و درمانده گی
که شاهش بشد اوج شرمنده گی
رضاخان پسر چون بشد باج خوار
به حکم رئیسش همی تاج دار
همو چون زمانی بقدرت رسید
که ایران دگر روی شادی ندید
زبان خلایق چو بر تیغ شد
نفسها برید و فغان جیغ شد
چنین بود خان زاده را ماهیت
نبرد او بوئی ز انسانیت
چو شیرین همی عقل او آنچنان
ملل را سراسر بشد بد گمان
به تخت صدارت که او تکیه زد
ز جورش ستم بر وطن حلقه زد
چنان باخت خود را به فخری گران
که گوئی شده چون خدای جهان
بمردم خدائی بکردش چنان
نبودش کسیرا ز ظلمش امان
چو نامید خود را که او شایگان
بشد آلت دست بیگانگان
ربودش ملل را چو تاب و توان
فلج شد که ایران همی ناتوان
گرفتش به قهر و ستم چونکه خو
نبودش ز انسانیت جستجو
کنام وطن چونکه بر باد رفت
که اخلاق بیهوده از یاد رفت
به آزادگان چون ستم شد روا
نشد از تباهی که میهن رها
به تاریخ نقل افاضات کرد
دروغ و دغل را بخود ذات کرد
تو کاری نداری که کوروش یخواب
بباشد که آن یاوه ها چون سراب
به افکار او غره شد چون راسیسم
که شدمملکت عرصه نو فاشیسم
پدیدار چون گشت نسب پهلوی
همی شد وطن مظهر پس روی
نبینم در این سرزمین عدل و داد
نیارزد بنامش که ایران مباد
چنین بر وطن چون بشد این ستم
روا گشت مظلوم کشی دم بدم
ستمشاه چون بر وطن چیره شد
بمردم که گفتی جهان تیره شد
به تبریز لشکر کشید آنچنان
بسوزاند فرهنگ و آن خان و مان
چو ناکس فرمان نمود حمله را
به کشتار آغاز کرد جمله را
چنین گشت چون بر وطن ذله ها
بر آمد ز مردم حزین ناله ها
چو بشکست صدها هزار خامه را
بسوزاند شعر و ادب نغمه را
ز جورش چو پیر و جوان کشته شد
که در شهر تل جسد پشته شد
جمع آورد در شهر هزاران کتاب
شمارش نبودی و آنرا حساب
ز تل کتب سر کشید قله ها
بر قصید بر خرمنش شعله ها
جنایت در این سرزمین حرفه شد
بحکمش هزاران نفر نفله شد
همی خواست کار ملل سر شود
که تاریخ از حافظه در شود
ندارد هویت اگر ملتی
که آسان دهد تن به هر ذلتی
بمردم همی چون جفا پیشه کرد
که ظلم وستم در وطن ریشه کرد
چو دانش درین سرزمین هیچ شد
که اخلاق بیهوده و پوچ شد
به زنگان لشکر کشید خونخوار
به کین و رذالت که بودش چو هار
مهیا همی چون که ابزار ها
فرا شد از آن چوبه دار ها
به تیغ ستم چون وطن ناله گشت
همی شهر تالان و ویرانه گشت
ز مانقورد و لات و ز تهران بسی
بمردم جفا شد ز هر ناکسی
ز کشتار شد چون هراسی به پا
وطن را گرفتش سراسر عزا
نه خلق و نه دهقان و نه گارگر
نیاسود یکدم همی پیشه ور
ز لمپن ز لات و ز آدمکشان
ستمها روا شد به زحمتکشان
در آمد بمیدان چو تیغ جنون
سراسر همی شدوطن غرق خون
نمودارچون شدراسیسمی زفارس
زمین و زمان را بشد ناسپاس
زبانها برید و دهن ها بدوخت
قلمها در آتش ز کینه بسوخت
چو وحشیگری بر وطن تاخت شد
که حرمت چو انسانیت باخت شد
چنان گشت دار از تباهی بلند
همی کرد آزادگان را به بند
بکشتار و قهر و قدر ظالمان
که نابود کردند وطن را چنان
به نعش ملل سفره ها بار شد
چنین بود شاه ستم هار شد
شد اینک وطن بر ستم پر خروش
همی ناله ها چون جهان را بگوش
چو تهران بشد مرکز عیش و نوش
بر آمد رگان را همی خون بجوش
درین سرزمین هر کسی شاه شد
چنین بود کشور که گمراه شد
کنون شد وطن مظهر نام و ننگ
ز بیداد آمد خلایق به تنگ
ز تبریز و تهران و از اردبیل
قیامی به پاشد علیه رذیل
که شاهی چنین نوکرو بدسرشت
کشیدش سراسر وطنرا به خشت
فجایع چنین بر ملل آشکار
همی شد وطن عرصه انفجار
جرقه بزد چون ندای قصاص
ز وحشت گرفتش ستمگر هراس
بغرید مردم چنان خشمناک
ستمشاه لرزید همی بیمناک
چو کشتی ز توفان شود واژگون
ز امواج عصیان بشد سر نگون
ز درماندگی آنچنان خوار رفت
که گوئی تباهی و اغیار رفت
چو بیگانه شد از وطن کو بدور
نپائید اندک گرفتش که گور
چو ایران بشد از ستمگر رها
ملل را همی چون صمیم و صفا
چو بشکست زندان و زندانبان
رها گشت ایران ز اهریمنان
خدایان جنگ و ستیز و جدال
دسیسه همی چون بکردند قال
به جنگی دگر نقشه ها طرح شد
که میهن بدان حیله ها شرح شد
بر این سرزمین چو بشد فال بد
وطن را همی ذلتی سال صد
چو ایران دگر بخت بر گشته بود
توانش بجنگی مخوف کشته بود
نپائید دیری که ظلمتگران
بکردند بر مردمان قصد جان
به نقشی دگر بر وطن حمله شد
به اسم شریعت بشر مثله شد
چو دیو جفا سر بر افراشت باز
که بین ملل تخم کین کاشت آز
نیاسود ایران دگر سال هاست
ز اهریمنان محشری چون بپاست
شد ایران تبه در زبان و کلام
به وحشیگری دارد اکنون نام
چو اینرا شنیدم که این مردمان
نه شاهی بخواهند و نه حاکمان
چو تهران شود مرکز ظالمان
وطن را نباشد ز وحشت امان
چو ایران بشد همچو یک پادگان
به حبس اند خوبان و آزادگان
سپاهی گران بر وطن چیره شد
حیات بشر را اجل خیره شد
جهالت درین سرزمین گشته هار
نهایت ندارد جنایت عیار
که این سرزمین وه چه بر باد رفت
به کام شه و شیخ و شیاد رفت
به اسم تکبر به جهل و ریا
تفاخر شده فریب خورده آریا
به جهلش کند مدعی افتخار
وطنرا بدین باشدش ننگ و عار
تباری چنین از اساس بیخودست
کلاه گشادی همی سرخودست
چه باشد در عالم تباری چنین
گزافست آنرا سخن برترین
فسانه بشد چون نسب آریا
نمودش همی تره ها بر ملا
تباری چنین یاوه ای بیش نیست
جهالت درین ورطه از بهر چیست؟
چو نفرت بر آرد راسیسمی ببار
حقوق بشر را کند سر بدار
به همت تو خواهی اگر مهتری
بعلم و هنر چون شود بهتری
شود چون به انسانیت برتری
نشاید ز گستاخیت سروری
ادب را به انسانیت ره بجو
ز گستاخیت چون شوی تیره خو
هنر را چه آید درین خطه کار
تظاهر شده زندگی چون شعار
تن آسا شده مملکت سر به سر
که علم و هنر را شده درد سر
تمدن در اینجا عقب مانده گیست
نسب را تفاخر که بیچاره گیست
بشر را درین سرزمین بهره نیست
راسیسمی چنین از بهر چیست؟
شده بر ملل این سوال چیستان
بزرگی چه باشد چنین خودستان؟
بکشور شده این سوال مسخره
زکوروش سخن چرت و پرت عربده
بسی مدشده حرف مفت ساختن
به تاریخ همی قصه ای بافتن
دروغ و دغل گر شود چون بکار
ز بنیان شود جمله تاریخ خوار
حقیقت نباشد اگر چون عیار
به روزی شود یاوه ها تار و مار
چرا میکند گنده گو این غرض
شده کار و بارش بکلی مرض؟
شود چون دگر قصه گو هرزه کار
بر آرد ملل را فجایع ببار
سر آید چنین نکبتی بر وطن
که ایران شود خون چو بحر عدن
شود چون حیاتش بدین نقش آب
ز نفرت خیالش همی چون سراب
مگو از تمدن ز انسانیت
نداری اگر خود چنین ماهیت!
تو که منع کردی زبان ملل
شدی بر وطن همچو تیغ اجل!
تو که روز و شب دم زنی از بشر!
بمردم دهی نا سزا فحش خر!
تو که میکنی نفرت از هموطن
تو دیگر ز انسانیت دم مزن!
چنین خصلتی از که آموختی؟
ز نکیت ز نفرت چه اندوختی؟
به نفرت نباشد روا سوختن
که این ناسزا بر مخت دوختن
ادب از که داری چنین معرفت؟
نیاموخت کس بر تو بهتر صفت؟
چو پرسم ادب داری از کوروشت
که این رسم داری دریغا خوشت
تو که ادعا میکنی پر غبار
به کوروش همی آنچنان افتخار
بکردار بستی کزو شرح حال
ز حرفش گرفتی که جنگ و جدال
که آن گفته ها بسته ای چون بکار
چو کوروش بکردی که سر ها بدار
به آن گفته ها میکنی چون عمل
که شد کار و بارت چو شاه اجل
که بشنو اکنون تو اینرا سخن
ز تاریخ از مردمان کهن
حقوق بشر را نه کوروش بگفت
که باشد بر او افتخار حرف مفت!
بتاریخ سخت ست این یاوه ها
که کوروش شود ناجی برده ها
که گوید کوروش بشر دوست بود؟
که کارش همی کندن پوست بود!
به حکمش اگر ملتی راحت بخفت
خطا کرد هر کس که اینرا بگفت!
دل عده ای گربکوروش خوشست
چنین محفلی عجب ناخوشست!
وطن را بسازد که علم و هنر
نه آن عصر پارینه سنگی و قبر
خبر نیست از همدلی دوستی
که نفرت شده زهر همزیستی
چنین است ایران که ویران شود
اگر بر ملل همچو زندان شود
وطن گر بخواهد که عصیان شود
چو طوفان بگیرد که طغیان شود
تو گفتی ز ایران و عقلت کجاست
تمامیتی این چنین بر خطاست
چنین وحدتی گر چه باشد علم
به ظلم و تباهی به جنگ و ستم
که هر ملتی دارد این را قرار
کند سرنوشتی که خود اختیار
جز این راه بینم نباشد دگر
به زور و چپاول به حیله مگر
چو ایران تمامیتی شد عیار
که باشد ملل را چو باری سوار
چو تهران بود مرکز عیش و نوش
ز مردم ز بیچارگی رفته هوش
گناهی چه دارد که خلق عرب
که غلتد بخونش چنین بر لهب
الاهواز بحر زر و ثٍروتست
که سهمش گلوله از آن نکبتست
چرا هار گشته که تهران مدام
باکراد داده که یاغی چو نام
گرفته وطن را چو خوف و هراس
بتازد ستمگر که بر خلق فارس
چه باشد چنین حاکمی را سخن
سر جنگ دارد که با ترکمن
کجا جای گیرد که نظم کهن
هزاران کند اینچنین در کفن
چرا گشته ایران ملل را محن
نباشد بر آنان که ایران وطن؟
بکشتار خونین خلق بلوچ
حقوقش در ایران شده هیچ و پوچ
مگر که بلوچ خلق ایران نیست؟
اگرهست!حق وحقوقش چیست؟
به شلاق بر مردمان تاختن
به جعل و دروغ حرفها بافتن
نباشد دگر چاره ماندن
به قهر و ستم کین رجز خواندن
به آزادگی هم سراسر بجان
ترا یار بود عمری آذربایجان
کنون کرده ای نیزه بر سینه اش
که دشمن نکرد اینچنین کینه اش
که آتش زدی بر دل و ریشه اش
بسوختی فرهنگ و کاشانه اش
به نام ستم چون بر او تاختی
به نزدش دگر عمر خود باختی
بر این خلق رفته چو بینی ستم
که باشد برون از شمار و رغم
چه گویم ز تهران که رسوا شده
ز جهل و جنایت به اغوا شده
چنین است ایران که مستعمره
بدستش که مردم شده مسخره
اگر دیو و دد فخر ایران شود
هزار بار بهتر که ویران شود
در ایران چو بینی دگر داد نیست
خلایق زبانش که آزاد نیست
به خنجر شده چون زبان ملل
که فرمان براند بمردم اجل
چو خوناب شد بر وطن واقعه
شد ایران زمین مظهر فاجعه
قلم عاجزست از بیانش زبان
بدنیا که این فتنه باشد عیان
فنا شد در ایران اگر عدل و داد
نیاید دگر خاطری خوش به یاد
همی جهد کردی درین سال سی
ز تو زنده شد نفرت فارسی
چو دشمن نمودی ملل را بسی
عجب نفله کردی بدین پارسی!
گرفتی بدین خود ستائی که خو
کنی با روانت چنین گفتگو
و اکنون دریغا چه شد روزگار
که جور و جفا آمد اینک بکار
به هوچیگری دم زنی از تبار
بعصر جهالت کنی افتخار
تو که کرده ای کین و نفرت ببار
زبانت گزیده ملل را چو مار
تو دیگر بما از تمدن مگو
عفونت زدی بر وطن همچو بو
بدنیا نگر معرفت یاد گیر
به حلقوم نکه اینچنین باد گیر
ز گستاخیت چون شوی منزوی
چو بادی بکاری که توفان بدروی!
1390
30 ایل
د. لطیف
سن تک، من تک، بیز تک
اولاردا، بیزده، سیز تک
هامی بیرلیگی باغیریر
هامی بیرلیگی چاغیریر.
هاردا دیر بیر خبر گؤره سن
سؤزلره قولاق وئره سن
بلکه بیر اثر گؤره سن.
اؤز قینیندا هر کس بو تکلیکده
سانکی یاددان چیخیب امکلیکده
قو وورا بیرکس اگر، قولاق توتولار
بو یالنیز زاماندا عؤمور یورولار
بو هئچلیکده نه حادثه قورولار؟
گؤر نه اوضاع بطالت اولوب
وطن ایسمی خجالت اولوب
هرکس اؤز خیالیندا سیاست آچیب
غربتین محالیندا سانکی یاتیب
ائله بیل وطن غمین باشیندان آتیب.
سایتیندا شکیل یایماق اوچون
اؤزون میللته تانیتماق اوچون
شبهه سین ائللره مقاله ائدیر
اؤزونو تحفه تک حواله ائدیر
آزربایجانی بهانه ائدیر.
بو مودئل سانکی بیر داستان اولوب
خیال عالمینده باشقان اولوب
دانیشیرنئچه لهجه نی قاریشیق
گؤستریر اؤزونو آلیشیق .
دئیه ره ک خیالیندا: آهای مللت!
ائدیرم سیزه نگؤر خدمت
یوخ ائدیب آدیمی اگر غربت!
شکلیمی تانییین گؤزل خوشدور!
اؤیرنین آدیمی اگر بوشدور!
خیاواندا قان وئره رکن هر گون
زینداندا جان وئره رکن سورگون.
او آدی یادا سالین هردن!
او شکلی قالدیرین یئردن !
چیغیرین درین اوره کلردن!
باغیرین آدی او بکلردن!
او شکیل ایسته یر ایشیق سالسین
همده تاریخده ورق ورق قالسین.
اؤلکه غرب اگر اونون یئریدیر
چوخ ایللر خلقدن گئریدیر
سؤیله ییر وطن اونون ائلیدیر
سایتدا بوش ایفتخار دیلیدیر.
سؤزودور اگر کی بیرلیکلر
اؤلکه نی اوزاق اوزاق بکلر
باشقان آرزوسوغمله،همدکی اونو تکلر
بوردا چوخلو دور هوس کئچری
تئزده محو اولار اثری.
او بونا گؤسترر قدر، یول یول
بو اونا چکر نظر، قول قول
آیریلیب دسته لر، خول خول
سئوینیر قنیم اگر، بول بول.
هر کس اؤزونه آچیب بیر بازار
همده وقت ائدیب فیکیرینی یازار
سویداشین ریشه سین قلمله قازار
بو گئدیش گون به گون یولوندان آزار.
اوتوز ایلدیر نظر بوردا خوشدور
دانیشان چوخ، عمل بوشدور
وطن اوزاق معده لر توخدور
بیرلیکدن هله خبر یوخدور.
1390
|
تاملی برنظرحسن جداری درخصوص سروده " نامه ای به فردوسی" د. لطیف
یکی از عقل میلافد یکی طامات میبافد بیا کین داوری ها را به پیش داور اندازیم "حافظ" این روزها در میان خیل کثیری از آواره گان، یا بهتر بگوییم پناهنده گان سیاسی ایرانی که در ممالک مختلف جهان به ویژه در کشورهای اروپائی که نزدیک سه دهه، دور از وطن خود، در حاشیه این جوامع زیست میکنند، نابسامانی های اخلاقی و بحرانهای روحی شدید و نگران کننده ای که از وضعییت موجود آنها حکایت میکند، سسب شده است که کسانی برای تسکین انزوای سیاسی، اجتماعی و تخفیف هیجان و نا آرامیهای درون خود، خویشتن را در روابط عمومی و یا بهتر بگوییم در عرصه مطبوعات به انحاء مختلف مطرح بکنند، تا شاید بتوانند از این طریق حس انزوا و پوسیدگی اجتماعی را برای مدتی هر چند کوتاه از خود دور سازند. البته چنین رفتارهای غیر اخلاقی با دست آویز قرار دادن موضوعی در صدد است از آن بصورت کاتالیزاتور استفاده کرده تا بدین ترتیب، بار انرژی منفی یا بهتر بگوییم زهر خود را با حمله بدیگران خالی کند. در اینجا ذکر این نقطه نیز لازم است که این پدیده تاسفبار که با لجام گسیختگی تمام، شکل نا هنجاری بخود گرفته، احساس بشر دوستی، اخلاق و حس احترام به همنوع را به درجه ای از تنزل سوق داده است که آثار مخرب چنین تاثیرات روحی، خود را نه تنها در تشتت و کشاکش های سیاسی همچنین در عرصه هنر و ادبیات نیز بطرز غم انگیزی نشان میدهد، و به نظر میرسد که "حمله" و یا بهتر بگوییم "صدورحکم محکومیت" آقای حسن جداری در خصوص سروده " نامه ای به فردوسی" نیز از این قاعده مستثنی نباشد. داستایوسکی از قول یکی از قهرمان رمانش میگوید: "هر قدر که او با قلبی آتشین به بشریت عشق میورزد ، به همان اندازه از تک تک انسانها متنفر میشود." به نظر میرسد که معاشرت و طرز برخورد و ادبیات آقای حسن جداری نیز از این قاعده بدور نباشد. همانطور که او در اشعارش با لحنی آتشین از بشر دوستی و عدالت و آزادی صحبت میکند و فریاد میکشد، به همان اندازه از تک تک انسانها بیزار و متنفر بنظر میرسد، که گوئی چنین خصوصیات بمصداق ضرب المثل زیر نمودار میگردد. روزی یک آلمانی از یک فرانسوی پرسید: " شما چرا از آلمانیها متنفرید؟" فرانسوی جواب داد: " فرانسویها نه از آلمانیها، بلکه از تمام جهان متنفرند." از خواندن مطلب جناب حسن جداری در خصوص سروده " نامه ای به فردوسی" که در آن با نوعی عصبیت کدخدا منشانه ابراز تفحص فرموده است، گوئی که محتوای آن به مذاق ایشان خوش نیامده باشد، به بهانه ای که انگار دنبال منفذی میگشته که بار انرژی منفی خود را خالی کند، با دست آویز قرار دادن وزن سروده، شروع به لت و پارکردن آن نموده، در صورتیکه اهل فن خود میداند که آن سروده وزین و سلیس است. البته معلوم نیست که چرا چنین حساسیتی به ایشان دست داده، و این موضوع از این جهت قابل تامل است که راقم این سطور زبان انتقاد سازنده را میشناسد و میتواند جملات سازنده را از جملات تخریب گر تفکیک کند و برخوردی چنین لجام گسیخته و خصمانه با یک اثر، جز تلاش برای مسموم ساختن جو و ترور ادبی، چیز دیگری معنی نمی دهد. اما در اینجا لازم است از آقای حسن جداری پرسیده شود : آیا ایشان نسبت به فردوسی حساسیت و تعصب خاصی دارد که چنین زمین و زمان را بهم ریخته و گرد و خاک به پا کرده است؟ شعر "نامه ای به فردوسی " اولین سروده راقم آن نیست. آقای حسن جداری در سایت "سول گوناز" سروده های دیگری ازهمین قلم را بارها مشاهده کرده است. اما حالا چه شده است که یک مرتبه به فکرایشان رسیده ست که با لحنی چنین آمرانه، به شعر " نامه ای به فردوسی" بتازد و آن را بعنوان سکته وزن تلقی بفرماید؟ او که خود را به عنوان سکته شناس ادبی مطرح میکند، آیا او در علم عروض، از اوزان و بحور، تقطیع (تحلیل و تجزیه) اشعار سررشته دارد، که چنین اظهار فضل و سکته شناسی میفرماید؟ شاید هم قصد دارد که دیگران فرا بخواند تا اشعار خود او را سکته شناسی بکنند؟ ایشان که در خصوص سروده " نامه ای به فردوسی" با لحنی متکبر اظهار تخصص فرموده اند، مثلی را در ذهن تداعی میکند که میگوید: "کسی که در خانه شیشه ای نشسته است، صلاح نیست نا جوانمردانه به طرف دیگران سنگ پرتاب کند." حالا آن انرژی حمله و تخریب با چه زمینه ای در ایشان پیدا شده است ، اینهم خود جای سوال دارد. در این خصوص باید به محضرایشان عرض شود که در تنقید یک نوشته یا اثر هنری معمولا از زوایای مختلفی به آن اثر پرداخته میشود، که درانتقاد و یا بهتر بگویم در " تهاجم نامه" ایشان نسبت به سروده ، تنها یک جنبه، آنهم جنبه منفی مشمئز کننده، یعنی لت وپار کردن اثر ادبی، بصورت خیلی ناشی، عجولانه و از همه بدتر عدم تخصص مشاهده میشود، که این امراعتبار گفته های او را خود بخود به حد صفر تنزل میدهد، و این از نظر ادب شناسان، برای یک منتقد ادبی ، که با ثغور و ابعاد گسترده تنقید آشنائی ندارد، خود عیب و نقصان بزرگی بشمار میآید. نقد ادبی اگر از روی حسن نیت و با هدف سازندگی باشد، نه تنها باید جنبه ضعف و کم و کاست احتمالی، بلکه نکته قوت آن اثر ادبی را باز گو کند، که متاسفانه در "تهاجمنامه" ایشان جز نفرت هیچ نکته مثبتی نسبت به سروده بچشم نمیخورد. او که خود را به مثابه متخصص " سکته شناس" معرفی میکند و در خصوص اوزان عروضی اظهار نظر میفرماید، آیا ایشان فنون نامبرده را محیط هستند؟ و اگر چنین نیست، بسی مایه تاسف است که منتقد بطور غیر تخصصی و یک جانبه اظهار ادله میفرماید، تا شاید از این طریق بتواند خود را در مرکز توجه دیگران قرار دهد، و چنانکه پیداست او سروده " نامه ای به فردوسی" را دست آویز قرار داده تا خود را با کلی گوئیهای بی پایه بعنوان صاحب نظر مطرح کند. زیرا او در ادامه سفسطه و تذکرات خود ادعا میکند که گویا مصرع زیر: "که این ناروا بر زبان راندند " وزن ندار و بیشتر شبیه به نثر است تا نظم . در این خصوص باید گفت؛ هر گاه او فرق بین نثٍر و نظم را تشریح میکرد، مسئله برای خواننده روشن میشد. ولی متاسفانه ایشان بدون مشخص کردن وجه تمایز شعر و نثر، چیزی میگوید ، بی آنکه فکری در آن باره کرده باشد. زیرا هر شخص آگاه از خود میپرسد، اگر منظور او غرض ورزی نیست، پس چیست؟ ولی ما برای اینکه این موضوع را روشن کنیم، مصرع فوق را در اوزان و بحور عروضی تقطیع میکنیم تا بی اساس بودن نظر ایشان را ثابت کنیم، و به همان ترتیب که در بالا اشاره کردیم مصرع فوق را بهمراه مصرع اول در زیر می آوریم، تا تجزیه و تحلیل وزن آن، بطریق زیر نمودارشود.: به توهین به آنان نام قوم خواندند که این نا روا بر زبان راندند !ک ! این! نا ! ر! وا! بر ! ز! بان! ران! دند! u - - / - - u / - - u / - فـعولن فـعولن فـعولن فع و همچنانکه در تقطیع فوق مشاهده میشود، مصرع یاد شده بر خلاف ادعای آقای حسن جداری نثر نیست، بلکه دارای وزن و قافیه عروضی است و در بحر فعولن فعولن فعولن فع سروده شده است. و اگر آقای حسن جداری آن را نمی پذیرد، لطفا ادله خود را با تقطیع مصرع در بحر عروض ارائه بفرماید، تا دیگران نیز از نبوع گرانبهای ایشان بهره مند شوند. و ما قبل از اینکه سخن را به درازا ببریم، فرصت را مغتنم شمرده، بطور اجمالی به شعری از او باسم " خون « ندا » " نگاهی میفکنیم. شعر بعد از بیت مطلع، چنین ادامه می یابد: ننگ براین دولت آدمکشان دشمن زن، دشمن نسل جوان قدرت پوشالی بیداد گر سلطه خود کامه ضد بشر وه که به فتوی و بدستور شیخ لشکر خونخواه و مزدور شیخ و اگر بخواهیم این اشعار را از نظر وزن و قافیه و دستور زبان، تجزیه و تحلیل کنیم، نه تنها سکته وزن آن آشکار میشود، بلکه چنانکه میبینیم ، دراین بخش از ابیات که با مصرع " ننگ بر این دولت آدمکشان" آغاز میشود، تا بیت سوم که با " لشکر خونخواه و مزدورشیخ" پایان می یابد، هیچگونه فعلی به چشم نمیخورد. درواقع این شعر که بصورت شعار و رجز گونه، در نکوهش رژیم حاکم در ایران گفته شده است، از مصرع سوم تا مصرع هشتم فاقد هر گونه فعل است ، چه ساده و چه مرکب. و این نقص بزرگیست و شاعر باید بر چنین امری در شعر خود آگاه باشد، و توجه نکردن به آن از ارزش هنری شعر میکاهد و خواننده را از ادامه خواندن شعر باز میدارد. زیرا خواننده در حین خواندن سروده، خلا فعل را حس میکند که بی جواب می ماند. ازاین جهت معنای شعر گنک و نا مفهوم به نظر میرسد. زیرا فعل به معنای ستون جمله است و جمله بدون ستون درهم میریزد و نا روشن و بی مفهوم باقی مینماید. برای رفع این نقصان، شاعر باید شعر خود را برای اینکه هم به دل بنشیند و هم از نظر ساختار ادبی و دستوری درست باشد، اصلاح کند تا چنین نقصانی رفع گردد. البته برای رفع چنین اشکالاتی نه تنها تجربه کافی لازم است، بلکه آشنائی درست در بکار گیری صحیح دستور زبان، جزو ابزار کار محسوب میشود. در واقع در کار شعر، هر بیت به مثابه یک جمله است، و صحیح آن باشد که هر بیت فعل خود را در بتن خود حمل کند، و رعایت نکردن آن از زیبائی، صلابت و ظرافت ادبی آن میکاهد، و شعر به کشتی سرگردانی می ماند که گوئی ناخدا ندارد، و بی هدف و بدون لنگر در پهنه آبهای بیکران در دست باد به هر سو روان میشود، و چنین سکته ای آن هم در بیتهای مختلف از نظر دستوری جایز نیست و یک شعر خوب باید از نکته نظر یاد شده بی عیب و نقص باشد. زیرا بنیان وزن، و استخراج نوزده بحور و اوزان عروضی در واقع از صرف فعل بدست میآید و چنانکه گفته شد مفهوم دقیق شعر بدون حضور فعل برای خواننده، بدرستی معلوم نیست، و درک منطقی آن در ابهام باقی می ماند. و در اینجا لازم بذکر است که افعال در جملات نه تنها انجام شدن کار، و یا واقع شدن حالتی را مشخص میسازند بلکه صرف زمان و فاعلیت را در بتن خود حمل کرده و آنرا در جمله منعکس میکنند، که حضورشان در ابیات ذکر شده غایب هستند. در ادامه صحبت به ابیاتی دیگری از جناب حسن جداری در شعر "شانلی قیام" میپردازیم. شعر که با بیت زیر شروع میشود : ظلم الیندن چون گلیب دور جانه، آذربایجان ال ویریب دور، شانلی بیر عصیانه، آذربایجان همانطور که مشاهده میشود، در آن سکته وجود دارد که شاعر باید در آن خصوص دقت نظر بخرج دهد و آن نقایص را رفع کند. برای مثال در صرف فعل، کلمه " گلیب دور" که ریشه آن در فعل "گلمک " و در ماضی نقلی صرف شده است. باید بجای "گلیب دور"، صرف "گلیب دیر" بکار برده شود. اگر چه در محاوره عامیانه چنین گفتاری مرسوم است. اما شاعر که با ظرافت ادبی و دستور زبان ترکی که یکی از غنی ترین زبانهای دنیاست، سرو کار دارد، بهتر است که صرف درست افعال را از نظر قواعد دستوری رعایت بکند، چون کلمه "گلمگ" بعنی آمدن از دو بخش " گل" و" مک" تشکیل شده است که هجای "گل" بعنوان ریشه است و تغییرات فعل در صرف افعال در واقع از ریشه فعل تبعیت میکند و در ریشه فعل حرف ماقبل آخر هجای کوتا یعنی "فتحه" بخود میگیرد و نباید آن را با هجای بلند صرف کرد. و همینطور در بیت دوم فعل به جای صرف "وئریب دیر" ، صرف " وئریب دور" بکار برده شده است که این در وزن شعر سکته ایجاد کرده است. همانطور در بیت دیگر: توکدی خلقین قانینی بیریرتیجی دوشمن، یره گلمه سون بولمم نیه، افغانه، آذربایجان و چنانکه مشاهده میشود در اینجا نیز سکته اوزان دیده میشود که کلمه" توکدی" و "گلمه سون "، از نظر قواعد دستوری اشکال دارند. و دهها سکته که درهمه جای شعر بچشم میخورد و وزن شعر را بهم میریزد، که برسی همه آنها درحوصله این مطلب نیست. در این خصوص یاد آوری یک نکته نیز لازم است، که هرگاه شعری موزون در بحر مشخصی سروده شده باشد، دیگر ویرگول گذاری در لابلای ابیات آن ضروری بنظر نمی رسد. چون یک شعر موزون با وزن و قافیه درست، دیگر نیازی به ویرگول گذاری ندارد که در اشعار آقای حسن جداری تقریبا درتمام ابیات بکرات دیده میشود و این کار چنان بنظر می آید که گوئی او خواننده شعر را به حدی کم سواد و احمق به حساب می آورد که برای هر هجا ویرگولی به پشتش می بندد، که اینهم یکی از سکته های وزن شعراوست که تقریبا در همه اشعار شاعر بچشم میخورد. اگر چنین کاری در اشعار غیر عروضی مرسوم است آن جای دیگری دارد. ولی در اشعار موزون عروضی چنین امری از افراط به تفریط غلطیدن است. آقای حسن جداری در لابلای "تهاجمنامه اش" دیگران را به خواندن آثار بزرگان شعر وادب از جمله شهریار و حافظ ... توصیه می نماید که ما برای نمونه شعری از شهریار را که از نظر وزن و قافیه دارای نقصانهائی هست، در اینجا مثال می آوریم. استاد شهریار، که یکی از شاعران نامدار جهان بشمار می آید و راقم این سطور نیز احترام بزرگی به نبوع شعری آن زنده یاد قائل هست، اما این دیل آن نیست که از نقصان شعری وی چشم به پوشیم و هر چیز را تکامل مطلق بحساب بیاوریم. در شعر جاودانه "حیدر بابا " که یکی از شاهکارهای عالم شعر محسوب میشود. چنین میخوانیم: سحر گئردن ناخیر چیلار گلردی قویون قوزوی، دام باجادا ملردی عمه جانیم کؤرپه لرین بلردی تندیر لرین قاوزاناردی توستو سی چؤرکلرین، گؤزل ایی ایستی سی چناکه می بینیم در مصرع چهارم و پنجم کلمه " توستو" با کلمه "ایستی" هم قافیه نمی باشد. اگر ما در مصرع چهارم کلمه " توستو" را از نظر فن قافیه بررسی بکنیم، میبینیم که حروف روی (و) که بعد از آن حروف الحاقی (سی) بصورت ردیف واقع شده است، همچنین در مصرع پنجم حروف روی (ی) که پس از آن حروف الحاقی (سی) که بصورت ردیف در بیت قرار گرفته، از یکدیگر تفاوت هجائی دارند. در اینجا بنظر میرسد که شهریار آگاهانه قافیه را فدای مضمون نموده است تا شعرش، بار توصیف و محتوای خود را حفظ کند، و با استادی و اختیارات شاعرانه نقصان قافیه را با حروف الحاقی (سی) بعنوان ردیف، مرتفع ساخته است که خواننده خوش ذوق چندان حس مکنون و یا سکته وزنی در آن حس نمی کند. اگر چه از نظر دستوری حرف روی الحاقی منتسب به "توستو" در واقع "سو" است و با حرف روی "سی" تفاوت هجائی دارد. اما دراینجا شاعر از لفظ عامیانه سود جسته و آن نقصان را به حد اقل رسانده است. زیرا او لفظ گفتار عامه را در سرودن شعر "حیدر بابا" بکار برده و در این راستا از اختیارات شاعری بهره مند شده است. اما جناب حسن جداری "حیدر بابا " نمی سراید، بلکه او شعر سیاسی مشخصی میگوید، و از این جهت پرهیز از نقصان، و بکار بردن صحیح دستور و قواعد زبان ترکی، از ضروریات شعر محسوب میشود. البته قابل ذکر است که مکنونات و کاستی وزن حتی در اشعار "حافظ" ... نیز وجود دارد با وجودیکه قرنهاست اشعار او مثل "شاهنامه فردوسی "توسط دانشگاههای مختلف ایران، با صرف هزینه های میلیونی از بیت المال، ویرایش و اصلاح میشود، و این مطلب را نباید از نظر دور داشت که در خیلی موارد کلمات در اشعار مختلف هر دو شاعر از طریق سردمداران شوونیسم فارس، دست کاری و جعل میشوند، تا آنرا بر علیه ملل غیر فارس بکار بگیرند، که فعلا پرداختن به آن در حوصله این مطلب نمی گنجد.
ما با این توضیح کوتاه، مطلب را بیش از این به درازا نمی بریم، همانطور که راقم این سطور بطور مشخص انگشت بر نقاط ضعف اشعار آقای حسن جداری و حتی برای نمونه مثالی از شاعر زنده یاد شهریار آورد، انتظاردارد که جناب حسن جداری فقط به کلی گوئی و سکته زنی اکتفا نکند، بلکه سروده را بدون غرض ورزی، در فن عروض تقطیع بفرماید، تا خواننده نیز از تخصص گرانبهای ایشان مستفیض گردد و به قضاوت بنشیند. اما اگر حرف منطقی برای گفتن ندارد، با کلی گوئی های واهی، انرژی منفی خود را از این طریق خالی نکند. 1390
|
هئچ ذات
د. لطیف
آدام منه، قاداغان ائتدی دانیشماقی
همده، بیر سؤز سوروشماقی
دئدی: سیاستدن دانیشما!
دئدی: بئلنچی شئیله آلیشما!
دئدی: ترک ائد بو عادتی!
دئدی: ترک ائد سیاستی!
منده طبیعت دن،
گونده کی اذییت دن،
مسجدین اوجا سسیندن،
قیرخ درجه ایستیدن،
بوغاناق چارشابدان،
آغالار گؤزلردن،
دایمی مصیبتدن دانیشدیم
منده بوشئی لرله آلیشدیم.
همده اورمو گؤلوندن،
یانمیش باغدان،
سوسوز تاغدان،
دوزلو بیاباندان،
سددن، قوراقلیقدان
سئلدن، یاغیشدان دانیشدیم
منده بو شئیلرله آلیشدیم.
آدم گلدی باشیما چیغیردی!
آدام گلدی منه باغیردی!
دئدی: سیاسته قاریشما!
دئدی: خطردن دانیشما!
منده ایشسیزلیکدن،
یوخسوللوقدان ،
چؤره کدن،
خاراب کوچه لردن،
چایدان، شکردن،
یاغدان، دوگودن،
کیتابدان، دیلدن دانیشدیم
منده، بو شئیلرله آلشدیم.
آدام گینه گلدی باشیما چیغردی!
آدام گلدی اوجا اوجا باغیردی!
دئدی: بولاردا سیاستدیر!
دئدی: بولاردا فلاکت دیر!
دئدی: بولاردا هلاکت دیر!
منده پالچیقلی کوچه لردن،
ایشیق سیز رئچه لردن،
جاواب سیز نئجه لردن،
اورمونون دوزلو هاوا سیندان،
تبریزین توزلو دومانیندان،
آستارا سینیریندان،
قارانلیق گئجه لردن، دانیشدیم
منده بو شئی لرله آلیشدیم.
منده ائللرین هارایندان،
شهرین اولایندان،
سؤزلرین دولایندان،
همده ساوالان زیروه سیندن،
توزلو اردبیل کوچه سیندن،
بابکین اوجا قالاسیندان، دانیشدیم
منده بو ایشلرله آلیشدیم.
آدام گلدی باشیما چیغیردی!
آدام گینه باغیردی!
دئدی: بولاردا سیاست دیر!
دئدی: بولاردا جسارت دیر!
دئدی: بولاردا خسارت دیر!
منده فرقلی حیاتدان
ته زه پالتاردان،
ته زه ماشیندان،
ته زه ائودن،
آیاق یالین اوشاقلاردان،
چؤره کسیز وطنداشدان،
پناهسیز یازیقلاردان دانیشدیم
منده بو شئیلرله آلیشدیم.
آدام گدی باشیما چیغردی!
آدام منه خورخورباغیردی!
دئدی: بولاردا سیاست دیر!
دئدی: بولاردا فلاکت تدیر!
دئدی: بو شئیلری باشیندان آت!
دئدی: خطرسیز گئت یات !
دئدیم: به نه دانیشیم؟
دئدی: هئچ ذات!
1390
نامه ای به فردوسی
د. لطیف
به نام خلایق به آزاده گی
نیاشد به ظلم و ستم بنده گی
سر قصه دارد سخن ها دراز
که غمها نفهته در این قصه باز
قلم خاطری گر چه دارد شکیب
که هرگوشه اش پر فراز و نشیب
چو خواهی اگر بشنوی گوشه ای
ز اندوه و غم به چینی خوشه ای
چنین است این داستان رمز و راز
نه زیبد بدریا اگر چه تراز
سخن نیست اینجا که از مهر یار
ز آزادی و عشق و از خوش دیار
سخن گر بگویم غم زنده گیست
ز درد و فراق و ز آواره گیست
ز ایران ویران سخن بر لبست
زهجران و حسرت وطن در تبست
تو رفتی ای شیخ با دنگ و فنگ
به توصیف بیهوده و جنگ و ننگ
دگر نیست آن افتخار چاره ای
که ایران شده زورق پاره ای
به غایت شده نقش ایران بر آب
ز شاهان و دزدان و دیوان خراب
نه رستم نه کوروش نیاید بکار
تمسخر شده اسمشان بر دیار
دروغست ایران که خوبان شود
حقوق بشر را نگهبان شود
در ایران تظاهر به اخلاق چیست
که لوح تمدن شعاری بیش نیست
که ایران شده بر ملل چوب دار
به ماتم نشسته بشر زار زار
ز خون وطن لاله ها چون دمید
فغان شد فلک شادی از دل رمید
ز جور خزان چون خمید لاله ها
قلم در نوشت بخون جگر ناله ها
جهان تیره شد اژدها چون پدید
که مرغ سحر از گلستان پرید
ترنم نشد خنده ای بر لبان
که گوئی به ماتم نشسته جهان
ز جور و جفا گشته دوران شدید
که آزادی وطن سالها کس ندید
به فرمان شیخ و به فرمان شاه
که ویرانه شده این وطن بس تباه
به قتل و جنایت به کین حاکمان
خجالت شده نام ایران چه سان
ز حلقوم زبان را کشیدند ناکسان
ترحم نشد به کوک به پیر و جوان
نباشدحیاتی باشد ایران چه سود
بسوزد در آتش که بود و نبود
ز جور و ستم باشد ایران مغاک
زفرجام بدشودسینه هاچاک چاک
به نام تمدن شده بربریت عیان
زبان ملل را بریدند وحشیان
به توهین به آنان نام قوم خواندند
که این ناروا بر زبان راندند
چو شد اهرمن آنچنان نابکار
چنین شد حقوق بشر تار و مار
به کشتار خونین به جهل و ریا
که ایران شده بر خلایق عزا
زنانرا به تهمت کشیدندسفله گان
باسم شریعت به اسم خبره گان
به تخم نفاق و به جنگ و نزاع
شده مملکت مظهر ارتجاع
ادب معرفت در تو ای شیخ طوس
چه شدتاشدی مثل رسوای کوس
چرا حرمت بانوان دریدی بکین
نزادت ترا مادری این چنین؟
تو گر فاضلی حرمت خویش دار
که باشد چنین خصلتی بر تو عار
چه آمد ترا بذر کین کاشتی
مگر در دلت عقده ها داشتی
بزعم خودت کرده ای چون گمان
بجز تو بد اند چون همه مردمان
نکردی به ترک و عرب آشتی
مگر جز به نفرت چه انباشتی
به فرهنگ کین کرده ای افتخار
به گرداب نفرت به بردی دیار
شده نامه ات ننگ ایران زمین
چه آمد ترا گشته ای پر ز کین
بمردم چنان گفته ای بد خطاست
که خصلت ترا اینچنین نارواست
اگر گفتنت همچنین یاوه هاست
بانسان چنین سیرتی نابجاست
که تاریخ پرسد مدام سالهاست
ترا عفت و آدمیت کجاست
به تاریخ بنگر حقیقت بجو
که ترکان خریدند ترا آبرو
تو درمانده بودی به کنجی حزین
هزاران بلا داشتی در کمین
تو بودی ستایشگر شاهاه ترک
بظاهر چو بره اما که گرک
نوشتی به لطف ملک نامه ات
به سلطان محمود شد اقامه ات
تو بر غیر فارس آنچنان تاختی
که نزد ملل قدر خود باختی
به شاهان تو کردی اگر بنده گی
ملل را دریدی به درنده گی
چنین خصلتی دشمن مردمست
که زهر نفاقش بتر کژدمست
که ایران دگر دیکدل و جان نیست
بپاشد چو ایران مقصر کیست
که ایران شده پهنه سر بدار
خلایق در این ورطه گشتند زار
ز نا مردمی قصه دارد قلم
نگنجد به هر دفتری لاجرم
ز بیداد و کشتار و خوف و فغان
به حیرت شده گر به بینی جهان
نبینم در این خطه دیوان و داد
به جان آمده مردم از دیو زاد
ملل را مگر نام ایران چه داد
ستم داد زندان و هرگز مباد
بدون ملل باشد ایران چه سود
که بر باد گردد که بود و نبود
تو رفتی بجنگ ملل با نامه ات
حیف شد به بیراهه ای خامه ات
تو بر خلق ترک و عرب تاختی
دریغا که حرمت بنزد ملل باختی
تبارت جدا کرده ای از ملل
چنین بود گستاخی ات را علل
به نفرت ز انسان لقب برده ای
به علم او هنر در کجا شهره ای
تبارت توپنداشتی ازهمه برترست
زبان و بیانت بر ملل سرتر ست
تو که غافلی از زبان ملل
چرا کرده ای بر روانت خلل
همی نیست جای ترا مهتری
نباشد به جعل و دروغ برتری
مباحات بخود اوج درمانده گیست
گسستن زمردم که بیچاره گیست
بدین تهمت و رخفت و بد بیان
شدی مایه ننگ ایرانیان
ترا بود بهری اگر از هنر
چرا کرده ای کار بی بار و بر
هنر نیست تخم نفاق کاشتن
چنین بر ملل سؤ ظن داشتن
نبردی قلم را به کار هنر
نباشد به کارت ز خوبی اثر
دراین سرزمین کجروی کار نیست
نسب را تفاخر معیار نیست
اگر کرده ای آگهی از بلاد
شماری در ایران که ده ها نژاد
تبارت نباشد به از دیگری
به انسانیت چون شود مهتری
بگفتی ز دوران رستم ز افراسیاب
بدین قصه ها جمله کشور خراب
نبودی به بینی بدوران پهلوی
ز وحشت نیاسود ملت دمی
که ویرانه و خوار گشت این وطن
تبه شد گلزار و باغ و چمن
به حکم خیانت بتر شد که شاه
که ایران بشد بر ملل همچو چاه
درین سرزمین صحبت آزادگیست
نه شیخ ونه شاه ونه ازبندگیست
چو جعل و کدر بر قدر چیره گشت
سرای وطن اینچنین تیره گشت
به وحشیگری شد تمدن لقب
هزار سال برگشت ایران عقب
شد این سرزمین کارزار اجل
همی لانه شیخ و شاه و دجل
نژادی اساسش بر ریا ساختند
ملل را به کذب آریا ساختند
تباری ز هر خطه دارد زبان
بدنیا که این نکته باشد عیان
مگر چیست این آریا سالهاست
تبار و مکان و زبانش کجاست
زبان را تظاهر ملط کردن است
افتخار بر نژاد غلط کردن است
دگر نیست این یاوه ها کار ساز
که رسوا شده مدعی دیر باز
که هر خلق دارد زبان خودش
شکر بار شهد بیان خودش
بدنیا هزاران تبار گر بنگری
نبینی تباری به از دیگری
تمام بشر خلقت از یک گل است
بشر دوست با آدمی همدل است
مگر با نژادت چه گل کاشتی
و شاید که علم و هنر داشتی
چرا غره گشتی چنین طمراق
چه منطق مگر صاحبی جز نفاق
کجا در جهان اسمت آید بیاد
شد آیا به کبرت هنر ازدیاد
به خلقت خلایق ز یک پیکرند
به دانش به انسانیت مهترند
به منسب نباشد تفاخر عیار
که باشد چنین خصلتی بر کنار
چه آمد ترا اینچنین سینه چاک
چرا میکنی همچنان گرد و خاک
بزرگی نباشد به کیش و تبار
به دستار و ریش دروغ و صعار
بزرگی بجهدست و بشر دوستی
به فضل و ادب بر هنر دوستی
فضیلت در انسان چون گوهرست
به نیکی به آزادگی خوشترست
تفاخر در این سرزمین ندارد جای
چرا میکند خیره سر هوی و های
در ایران اگر چیره گردد راسیسیم
که ایران شود لانه نو فاشیسم
چه آمد ترا زین هدف راستی
به کین و قساوت چه آراستی
بنام عدالت دراین خطه آثار نیست
مگویم جهنم که ایران چیست
چرا اسم ایران شده بر زبان
چه بیهوده ست نام بردن از آن
نه اسم زبانست ایران نه اسم نژاد
چرا میکند مدعی جیغ و داد
هویت ندارد اگر مثل باد
بگردی مگر ریشه اش در نماد
شده نام ایران به پیر و جوان
ملل را بگردن چو یوغی گران
سراپا وطن گشته زندان چه سان
که تهران شده همچو زندانبان
بکشتار خونین وطن شد مزار
نصیب خلایق شده چوب دار
شده بر زبان نام ایران جفنگ
که شرمست نامش دگر مثل ننگ
فنا باد گویند ملل همچو نام
که ایران شده بر ملل عین دام
دراین مملکت چون ملل گشته زار
نهایت ندارد جنایت عیار
شده فرقه ای سرور دیگران
چه باشد ملل را نفعی از آن
چو مستعمره باشد ایران تمام
وطن را بخون بر کشد تهران مدام
چو انسان نبیند در این خطه داد
نیارد که نامش دگر خوش به یاد
چو ایران اگر مهد دزدان شود
سراسر همی به که ویران شود
به شهرت شده نام ایران فساد
چنین نام ننگست و دیگر مباد
نه بینم در این سرزمین راستی
که ایران شده مظهر "کاستی"
دروغ است تاریخ و شهرت در آن
به یاوه کسی چون گشاید زبان
چو ایران ندیدم چنین کج نظر
تفاخر کند چون به عصر حجر
به عصر جهالت بجنگ و به ننگ
مباحات کند چون به پارینه سنگ
چنین فرقه ای خیره سر یاوه ای
ندیدم به گیتی که آواره ای
تو گیرم پدر فاضلی داشتی
چه آید ترا بذر علم کاشتی
بگو از خودت چه داری مگر
مگو همچنان حرف پوچ و هدر
به نامردمی در جهان شهره ای
چه بردی ز انسانیت بهر ه ای
که نامت شده در جهان درد سر
نباشی که با دیگران سر بسر
گرفتی بخود چون شش گوسفند
به باد تظاهر بگفتی چرند
ندیدی که ایران پر از ذلت است
بجهل و جنایت وطن محنت است
چو ایران به بینی نه یک ملتست
زبانها فراوان که این علتست
چو سرکوب گردد زبان بلاد
نماند در این سرزمین هیچ داد
اگر مردمی تن به کشتن دهد
به از اختیارش به دشمن دهد
در ایران شده بر ملل چون ستم
که شرم آورد بر زبان و قلم
بحکم سران تجاوز شده بر زنان
به اسم خدا و امام زمان
ستمگر کشیده وطن را بدار
به جهل و جنایت شده پاسدار
به تیغ اجل خون شد آزاده گی
که ره برد انسان به آواره گی
چو بینی دراین سرزمین برده گی
اسیر ستم گشته چون زنده گی
شریعت دگر چاره راه نیست
صواب و صلاحی درین چاه نیست
چرا یاوه گو همچنان داور است
به جهل وجفایش ستم آوراست؟
تمدن نه بینم در این سرزمین
که وحشیگری نشسته در کمین
...........